Güngör; “Sarımsakta sorun çözülmeli”

Güçlü bir antioksidan olarak bilinen sarımsağı tüketmeyen hemen hemen hiç kimse yoktur. Soğangiller familyasından bir sebze olan sarımsak, soğan gibi birçok yemekte kullanılarak sofralarımızda yer alır.

Güngör; “Sarımsakta sorun çözülmeli”

Serhat ŞANLI

ADANA (İLKHABER) - Güçlü bir antioksidan olarak bilinen sarımsağı tüketmeyen hemen hemen hiç kimse yoktur. Soğangiller familyasından bir sebze olan sarımsak, soğan gibi birçok yemekte kullanılarak sofralarımızda yer alır.

Sarımsağın Türkiye’deki durumu hakkında bilgi veren TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası genel Başkanı Özden Güngör, "Türkiye’de yaklaşık 130 bin dekarı kuru, 20 bin dekarı taze olmak üzere 150 bin dekarı aşan alanda sarımsak üretimi yapılmaktadır. Son yıllarda özellikle Çin sarımsağına rağbet görülmekte bu yüzden ihracattan çok ithalat oranlarının yüksekliği dikkat çekmektedir. Bugün Çin sarımsağı, coğrafi işaret belgesine sahip olan Taşköprü sarımsağının geleceğini tehdit etmektedir” dedi.

Sarımsakta düşük maliyeti nedeniyle Çin sarımsağının tercih edildiğinden, birçok üreticinin zor durumda kaldığını, ithalatçı ülkelerdeki yüksek gümrük tarifeleri, ihracat belgeleri konusundaki bürokratik engeller, vize almadaki zorluklar, nakliye ile ilgili sorunlar, yabancı dil eksikliği ve “Türk Malı” imajının istenen düzeyde olmaması nedeniyle pazarlama konusunda sorunlar olduğuna dikkat çeken Güngör, bilinçli üretimin önemli olduğunu söyledi.

Sarımsağın ekonomideki önemine değinen TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası genel Başkanı Özden Güngör, şöyle konuştu;

“Yıllık sarımsak üretimimiz 140 bin tonu geçmiştir. Bu üretimin yaklaşık yüzde 25’lik kısmı taze olarak tüketilmektedir. Sarımsak dendiğinde akla ilk gelen il Kastamonu olmasına karşın, 2018 yılında en fazla sarımsak üretimi Gaziantep’te gerçekleştirilmiştir.

Türkiye’de yaklaşık 130 bin dekarı kuru, 20 bin dekarı taze olmak üzere 150 bin dekarı aşan alanda sarımsak üretimi yapılmaktadır. 2018 yılında kuru sarımsakta dekara ortalama verim 882 Kg olmuştur. Kişi başı sarımsak tüketimimiz 1.5-2 kg arasında değişmektedir. Dünyada 2017 yılında 6 milyon hektar alanda 28 milyon ton sarımsak üretilmiştir. Üretimin yaklaşık yüzde 80’i Çin tarafından gerçekleştirilmektedir.

Dünya sarımsak verimi ortalaması 2017 yılında dekara 1.785 kg olmuştur. 2018 yılında 408 ton sarımsak ihracatı karşılığında 526 bin dola ihracat geliri elde edilmiştir. 2019 yılının ilk sekiz ayında 1.500 ton sarımsak ithalatı 950 bin dola ödenmiştir. İran en fazla sarımsak ithalatı yapılan ülke olmuştur.

Dünyada en fazla sarımsak ihracatı yapan ülke, 1.5 milyon ton ile toplam sarımsak ihracatının yüzde 78’ini gerçekleştiren Çin’dir. Dünyada en fazla sarımsak ithalatı yapan ülke, 444 bin ton ile toplam sarımsak ithalatının yüzde 22’sini gerçekleştiren Endonezya’dır. 

SARIMSAĞIN ÖNEMİ HER GEÇEN GÜN ARTIYOR

Sarımsak, soğangiller familyasından bir sebze olup, ülkemizin her tarafında yetiştirilebilmektedir. Birçok yiyeceğin içine katılarak aroma veren sarımsağın önemi, sağlık açısından faydaları nedeniyle her geçen gün artmaktadır. Yaş olarak tüketilebilmekle birlikte,  kuru tüketimi, saklanabilmesi ve tüm yıl boyu kullanılabilmesi nedeniyle daha yaygındır. Sarımsak dendiğinde akla ilk gelen il Kastamonu olmasına karşın, son yıllarda artan sarımsak üretimi ile Gaziantep ilimiz dikkat çekmektedir. TUİK verilerine göre Gaziantep 2018 yılında sarımsak üretiminde Kastamonu’yu geçmiştir.

Türkiye’de yaklaşık 130 bin dekarı kuru, 20 bin dekarı taze olmak üzere 150 bin dekarı aşan alanda sarımsak üretimi yapılmaktadır. 2018 yılında kuru sarımsakta dekara ortalama verim 882 kg olarak gerçekleşmiştir. Sarımsak veriminin en yüksek olduğu iller 1.397 kg ile Konya, 1.374 kg ile Edirne ve 1.192 kg ile Kahramanmaraş olmuştur.

Sarımsak üretim alanlarında bir artış olduğu görülmektedir. Son beş yılın verisi incelendiğinde, Gaziantep ve Aksaray’daki sarımsak üretim alanlarında önemli artış meydana geldiği görülmektedir. Kişi başı sarımsak tüketimimiz 1.5-2 kg arasında değişmektedir.

ÇİN DÜNYA SARIMSAK ÜRETİMİNİN YÜZDE 80’İNİN KARŞILIYOR

Dünya sarımsak üretimi 2017 yılında 28 milyon ton olmuştur. Üretimin yaklaşık %80’i Çin tarafından gerçekleştirilmektedir. Çin’de 2017 yılında 22 milyon ton sarımsak üretilmiştir. Çin’den sonra en fazla sarımsak üreten ülke Hindistan olup, dünya üretimindeki payı yüzde 6 düzeyindedir. 2017 yılında dünyada 1.6 milyon hektar alanda sarımsak üretimi gerçekleştirilmiştir. Sarımsak ekimi yapılan alanların 820 bin hektarı, toplam sarımsak ekim alanının yüzde 52’si Çin’de bulunmaktadır.

Dünya sarımsak verimi ortalaması 2017 yılında dekara 1.785 kg olmuştur. Aynı yıl verimin en yüksek olduğu ülkeler 3.115 kg/da ile Özbekistan, 3.497 kg/da ile Çin, 2.179 kg/da ile Mısır olmuştur. 2017 yılında Türkiye’nin dekara sarımsak verimi ise 890 kg olarak gerçekleşmiştir.

Sarımsak dış ticaretimiz, üretim miktarı göz önüne alındığında oldukça düşük denilebilecek bir düzeydedir. 2018 yılında sarımsak ihracatının yüzde 25’i Rusya’ya, yüzde 16’sı Suriye’ye, yüzde 11’i KKTC’ye gerçekleştirilmiştir. Aynı yıl 408 ton sarımsak ihracatı karşılığında 526 bin dolar ihracat geliri elde edilmiştir.

Sarımsak ithalatımız, üretim miktarımız göz önüne alındığında, sanılanın aksine önemsiz denebilecek düzeydedir. 2019 yılının ilk sekiz ayında ithal edilen sarımsak miktarı 1.500 ton kadardır. Bu ithalatın karşılığında 950 bin dolar ödenmiştir. En fazla ithalat Çin’den yapılmakla birlikte, 2019 yılının ilk sekiz aylık verilerine göre, İran en fazla sarımsak ithalatı yapılan ülke olmuştur.

DÜNYA SARIMSAK PAZARI 3.6 MİLYAR DOLAR

Dünyada en fazla sarımsak ihracatı yapan ülke, toplam sarımsak ihracatının yüzde 78’ini gerçekleştiren Çin’dir. İspanya 2016 yılında 162 bin ton sarımsak ihracatı ile ikinci sırada yer almaktadır.

Dünya sarımsak ihracatı 3.6 milyar dolarlık bir büyüklüğe sahiptir. Çin 2016 yılında 2.6 milyar dolarlık sarımsak ihracatı gerçekleştirmiştir.

Dünyada en fazla sarımsak ithalatı yapan ülke, toplam sarımsak ithalatının yüzde 22’sini gerçekleştiren Endonezya’dır. Endonezya 2016 yılında 444 bin ton sarımsak ithal etmiştir. 2016 yılında dünya sarımsak ithalatı 3.3 milyar dolarlık bir büyüklüğe ulaşmıştır.

En fazla sarımsak ithal eden ülke olan Endonezya 2016 yılında yaptığı sarımsak ithalatı için 436 milyon dolar ödemiştir. Dünya sarımsak ithalatının yüzde 9’unu gerçekleştiren Brezilya bu ithalat için 329 milyon dolar ödemiştir.

TÜİK verilerine göre tüketici fiyatları bazında sarımsakta fiyat artışı, Eylül 2019’da bir önceki aya göre yüzde 42,58 olarak gerçekleşmiştir. Hasattan itibaren sarımsak fiyatlarında haftalık periyodlarda hızlı bir artış gözlemlenmiştir. Dolu zararı bu artışta en önemli etken olarak karşımıza çıkmaktadır. Dolu zararına bağlı olarak oluşan rekolte düşüklüğü nedeniyle görülen fiyat artışları yanında sarımsak ürünü üzerinde yapılan spekülasyonlar da fiyat artışında etkin bir rol oynamıştır. Sarımsakta görülen anormal fiyat artışı üreticiyi memnun etmekle birlikte tüketici sarımsağı pazardan tane ile almak zorunda kalmıştır.

Her yıl üretim sezonu başında yüksek fiyatla pazarda alıcı bulan sarımsak, 2-3 aylık dönem içerisinde düşerek değer fiyatına ulaşırken, 2019 yılı piyasa fiyatı için şimdiden üç haneli rakamlar telaffuz edilmeye başlanmıştır. Bu aşırı fiyat beklentisinin gerçekliği tartışılır durumdadır. Rekolte düşüklüğüne bağlı olduğu zikredilen sarımsak fiyat artışlarının, süreç içerisinde yapılacak spekülasyonlarla daha da yükselip yükselmeyeceği zaman içinde ortaya çıkacaktır.

Devlet; fiyatı yükselen her tarımsal üründe yaptığı gibi sarımsakta görülen fiyat artışının ithalatla sonlandırılması yolunu seçmiştir. Kuru sarımsak ithalatında gümrük vergisi önce 3.bin ABD Dolar/Ton olarak belirlenmiş daha sonra Ticaret Bakanlığı’nca, 5 Ekim 2019 tarihli Resmi Gazetede; “İthalatta Gözetim Uygulamasına İlişkin Tebliğ (Tebliğ No:2006/1)’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ” yayımlanarak ithal kuru sarımsağa uygulanan gümrük vergisi 3 bin Dolar/Ton’dan, 2 bin Dolar/Ton’a çekilmiştir. Diğer sarımsaklar için uygulanan gümrük vergisi ise 4.000 Dolar/Ton’dan 3.bin ABD Dolar/Ton’a düşürülmüştür.

Sertifikalı tohumların ekilmesinin sağlanması: Bu sayede hastalıklardan korunacak ve daha sağlıklı tohum üretimi sağlanacaktır. “Sarımsak üretici belgesi” ya da “çiftçi belgesi” verilmesi: Çiftçi kayıt sisteminin tam olarak işlemesi kontrol sisteminin düzenli olması ve güvenirliğin artması açısından önemli görülmektedir. Sarımsak üretici belgesinin verilmesi ile fiyat artışı olduğunda her isteyenin sarımsak üreticisi olması engellenecektir.

PLANLI VE KONTROLLÜ ÜRETİM

Üretim miktarının kayıt altına alınması: Bu sayede kayıt dışı üretimin önlenmesinin önü açılacak,  sarımsağının üretiminin planlı ve kontrollü olmasına katkı sağlayacaktır.

Sarımsak üreticilerine devlet desteği sağlanması: Tarımsal yatırımlar için hibe verilmesi, sarımsak tarımında iyi tarım ve organik tarım uygulamalarının başlatılması, fiyat istikrarının sağlanması gibi uygulamalar verim ve kaliteni artması için önemlidir.

Sarımsak borsasının kurulması: Fiyat istikrarsızlığı pazarlamanın önündeki engellerden birisidir. Üreticiler bir yıl yüksek fiyatla ürününü satabiliyorken diğer yıl hiç satamamaktadır. Üretim alanları ve miktarlarındaki dengesiz artış ve azalışlar sarımsak üreticilerini zor duruma düşürmektedir. Fiyat istikrarının sağlanması ve pazarlamanın kolaylaşması için üretim planlamasının yapılması ve sarımsak borsasının kurulması beklenmektedir.

Örgütlülüğün sağlanması: Aile işletmelerinin ürettikleri ürünlerin pazarda fiyatı belirleyebilir miktarda olmaması, bu işletmelerin yapısal olarak değişimden ziyade birleşerek güçlü hale gelmelerini zorunlu kılmaktadır. Böylece fiyat dalgalanmalarına ve fiyat politikalarına karşı dirençli yapıya sahip aile işletmeleri etkin hale getirilecek, yeni pazar arayışlarına da olanak sağlanacaktır. Aile işletmelerinin örgütlenmesi; pazarlama kooperatifleri, girdi kooperatifleri ya da üretici birlikleri şeklinde olabilir. Böylece üretim maliyetleri düşürülerek, piyasa fiyatlarından üyelerin etkilenmeleri en aza indirgenecektir. Küçük aile işletmeleri için ürünlerini pazarlama kanalları oluşturulması, danışmanlık, eğitim, depolama-nakliye hizmetleri gibi destekleyici hizmetler verilmesi, üretici pazarlarının faaliyete geçmesi gerekmektedir.

Çin sarımsağına karşı yerli üretimin teşvik edilmesi: Son yıllarda özellikle Çin sarımsağına rağbet görülmekte bu yüzden ihracattan çok ithalat oranlarının yüksekliği dikkat çekmektedir. Çin sarımsağı, coğrafi işaret belgesine sahip olan Taşköprü sarımsağının geleceğini tehdit etmektedir. Düşük maliyeti nedeniyle tercih edilen bu sarımsakların piyasaya girmesiyle birçok üretici zor durumda kalmakta, rekabet gücü zayıflamaktadır.

BİLİNÇLİ ÜRETİM YAPILMALI

Pazarla ile ilgili sorunların çözülmesi:  ithalatçı ülkelerdeki yüksek gümrük tarifeleri, ihracat belgeleri konusundaki bürokratik engeller, vize almadaki zorluklar, nakliye ile ilgili sorunlar, yabancı dil eksikliği ve “Türk Malı” imajının istenen düzeyde olmaması nedeniyle pazarlama konusunda sorunlar bulunmaktadır. Verim ve kaliteyi artırmak için üreticilere uzmanlar tarafından eğitimler verilmesi: Bilinçli üretimin yapılması sarımsak üreticilerinin bilinçlendirilmesi ile mümkündür.

İLKHABER GAZETESİ

YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER

banner2