Prof. Dr. Taşova; “Corona’ya karşı önlem alın”

Çin’de ortaya çıkan ve tüm dünyada tedirginlik yaratan Corona virüsü (2019-nCoV) 25 ülkeye yayılırken, salgında ölü sayısı 425’e, Çin'de, virüs taşıdığı şüpheli olanların sayısı 23 binin üzerine ve müşahede altına alınanların sayısı 171 bin 329'a yükseldi. 

Prof. Dr. Taşova;  “Corona’ya karşı önlem alın”

Serhat ŞANLI

ADANA (İLKHABER)Geçtiğimiz 2019 Aralık ayında Çin’de ortaya çıkan ve Dünya genelinde korkuya neden olan Corona virüsünden etkilenen kişilerin sayısı artarak devam ediyor. Çin, Japonya, ABD, Almanya, Fransa, İngiltere, İspanya, Tayland, Singapur, Kamboçya, Tayvan, Avustralya, Malezya, Birleşik Arap Emirlikleri, İtalya, Kanada, Rusya, Vietnam, Hindistan, Finlandiya, Nepal, Filipinler, Sri Lanka ve İsveç gibi ülkelere kadar yayılan virüsten etkilenen ve hayatını kaybedenlerin sayısında da artış görülüyor.

Bir yandan hastalığın neden ve nasıl bulaştığı konusunda çalışırken, diğer yandan da aşı geliştirmek için çalışıyor.

Yeni tip corona virüsüne (2019-nCoV karşı Adanalıları bilgilendirmek ve korunma yollarına dair yöntemleri aktarmak amacıyla, Adana Büyükşehir Belediyesi Sağlık ve Sosyal Hizmetler Daire Başkanlığı tarafından düzenlenen panel düzenlendi.

Panelin konuğu olan Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Yeşim Taşova, öncelikle corona virüsü hakkında bilgi verdi.

Corona virüsünün çeşitli tiplerinin olduğunu belirten Prof. Dr. Yeşim Taşova, “Bu yeni bir virüs.. o nedenle 2019-nCoV deniyor. Aslında coronavirüs hayatımızda var. Bütün yıl geçirdiğimiz soğuk algınlığı olarak bildiğimiz tablonun yüzde 10 ile 30’unu oluşturuyor. Ama soğuk algınlığı şeklinde geçiriyorduk ve mevsimsel grip ile birlikte arada bunu da geçiriyorduk. 

İnsanlarda dolaşımda olan ve çoğu soğuk algınlığına neden olan Coronavirus alt tipleri HCoV-229E, HCoV-OC43, HCoV-NL63 ve HKU1-CoV’dir. Bunlar hayvanlarda olan virüsler ve hayvanlarda hayvanlara geçiyor. Bazen hayvanlardan insanlara geçerek hastalık yapabiliyor” dedi.

Korona virüslerin bazılarının insanları da etkilediğine dikkat çeken Prof. Dr. Yeşim Taşova, “Koronavirüsler, insanlarda ve hayvanlarda (develer, kedi, köpek, kemirgen, sığır, kedi ve yarasalar gibi) hastalıklara neden olan büyük bir virüs ailesidir. SARS, misk kedilerinden, MERS-CoV develerden. Koronavirüsler hayvanlar arasında dolaşan bazıları insanları da etkileyen bir virüstür. Hayvanları enfekte ettikten sonra insanlara bulaşabilir” diye konuştu.

Kesin tedavisinin bulunması sürecine kadar bulaşmasının engellenmesinin vereceği zararı da azaltacağını belirten Prof. Dr. Yeşim Taşova, virüsün bulaşma şekli ve yolları hakkında şu bilgilere yer verdi;

“2019-nCoV, daha önce insanlarda tespit edilmemiş yeni bir Coronavirus alt tipidir o nedenle ilk anlaşılamadı. 31 Aralık 2019’da Dünya Sağlık Örgütü Çin'in Hubei eyaletinin Wuhan şehrinde nedeni bilinmeyen zatürre vakaları olarak yapılmıştır dedi.

Bunun bir coronavirüs olduğu ama bugüne kadar insanlarda hastalık yapan bir coronavirüs olarak hiçbir zaman tespit edilmediği görüldü. Yeni bir coronavirüs olarak şimdilik adını 2019-nCoV olarak isimlendirdi. Bu virüs hızla yayılmaya başladı. En fazla olgu Çin’de görüldü. Özellikle balık ve canlı hayvan pazarında oldu. 

Çin’e giden gelen birileriyle ya da teması olan bağlantılarıyla tespit edildi. Bugün dünyanın birçok yerinde yayıldığını görüyoruz. Virüs hakkında tetkik yapılacak ve alınan önlemler birlikte bu sayı düşecek. Bu düşme dönemine kadar, ne kadar az insana bulaştırırsa o kadar zararımız olmadan bu işi atlatabiliriz. 

Yapılan incelemelerde yarasa önceden konuşlanmış olan bir Coronavirusları ile benzer olduğu görüldü. Muhtemelen Çin’de yarasa da yenilmektedir. Primer rezervuarı olasılıkla yarasalar? İnsandan insana bulaş ile ilgili bilgiler sınırlı! Her gün yeni bilgiler ekleniyor. 

İnsandan insana bulaşıyor olmasıyla birlikte bu salgın artmaya başladı. Özellikle vücudumuz bunu tanımadığı için çok daha kolay geçebilir hale geldi. 

Vakaların başlangıcındaki ilk kaynak; Huanan Deniz Ürünleri satış pazarına yasadışı satılan vahşi hayvanların tüketilmesi. Bulaşma Yolu: Bulaşma şekli tam bilinmiyor. Kaynak hayvanlardır. Hayvanlardan insana bulaşır. Artık insandan insana bulaşıyor. Damlacık yolu ile bulaşan bir enfeksiyon olduğu varsayılır. Önlemimizi alırsak hem hasta olmaktan korunabiliriz, hem de yayılması engellenebilir. 

YİYECEKLERLE BULAŞMASI 

İyi pişmiş yiyecekler ile bulaşmaz. Ancak genel olarak et kesilen tahta veya bıçak başka yemek işlemlerinde kullanılmamalıdır. Yemek hazırlama sırasında et ve deniz ürünlerine dokunulmasından sonra el yıkamak önemlidir. 

ÇİN’DEN GELEN PAKET YA DA ÜRÜNLERDEN BULAŞMA RİSKİ VAR MIDIR?

Genel olarak bu virüslerin yüzeylerde canlı kalabilme şansları çok düşük olduğu için paket veya kargo ile bulaşma olması beklenmemektedir. Kedi-köpek gibi evcil hayvanlar ile geçiş bildirilmedi. Ama başka mikropların geçişinin önlenmesi için hayvan teması sonrası el yıkamak güvenlidir. 

BURNU TUZLU SUYLA YIKAMAK YENİ CORONAVİRÜS ENFEKSİYONUNU ÖNLER Mİ?

Hayır. Burnu tuzlu suyla düzenli olarak yıkamanın insanları yeni koronavirus infeksiyonlarından koruyacağına yönelik bir kanıt yoktur. Nezle olan kişilerin burunlarını tuzlu suyla düzenli olarak yıkamalarının daha çabuk iyileşmelerine yardımcı olabileceğine dair sınırlı kanıtlar olmakla birlikte, burnun düzenli olarak yıkanmasının solunumsal infeksiyonları önlediği gösterilmemiştir. 

CORONAVİRÜS KULUÇKA DÖNEMİ

Bulaşmadan sonra ilk hastalık belirtilerinin ortaya çıktığı dönemdir. 2-14 gün – 0rtalama 7,5 gün.. Virüsün dış ortama dayanma süresi, bulaşıcılık süresi tam bilinmiyor.

KLİNİK NULGULAR

Belirtisiz olabilir. En önemlisi yüksek ateş.. Öksürük, Yorgunluk, Solunum sıkıntısı – hafif, İshal, Şiddetli olgularda, Zatürre, Ağır solunum yetmezliği, Böbrek yetmezliği. Ölüm (% 2, en genç ölüm 53 yaşında diğerleri 65 yaş ve üstü). Yaşlılarda ve eşlik eden hastalığı olanlarda ağır seyredebilir. Komplike (ağır olmayan olgularda viral üst solunum yolu enfeksiyon bulguları olabilir.

Ateş.. Halsizlik, Boğaz ağrısı, Öksürük, Burun akıntısı, Baş ağrısı, Kas ağrısı, Yaşlılarda ve bağışıklığı baskılanmış kişilerde farklı bulgular olabilir. Bugüne Kadar Zatürre Olan Vakalar ortalama yaş 56 -60, yüzde 70-75 -  45 yaş ve üstünde. Yarıdan fazlası erkek. İlk başlarda yüzde 66 erkek, Son 15 günde yüzde 48 erkek. Ağır seyretmeyen servis/evde takip edilen olgularda İyileşme dönemi 1-2 hafta sürebilir. 

HASTALIK TANISI İÇİN ÜLKEMİZDE NELER YAPILMAKTADIR?

Bu hemen ülkemizde çok çabuk önlem alındı. Laboratuvarlar hazırlandı. Güncellenen vaka tanımları doğrultusunda 2019-nCoV hastalığı olası olan kişilerden numune alınmakta ve tanıyı teyit için gerekli incelemeler yapılmalıdır. Hastalık olasılığının düşünüldüğü kişilerden solunum yolu örneği alınarak Sağlık Bakanlığı laboratuvarlarında değerlendirilmektedir. 

OLASI VAKA

Son 14 gün içerisinde; Doğrulanmış 2019-nCoV enfeksiyonu vakası ile yakın temas eden veya Hastane ilişkili 2019-nCoV enfeksiyonu bildirilen bir ülkede sağlık tesisinde bulunan veya Çin Halk Cumhuriyeti'nde bulunan kişiler veya ikamet yeri veya seyahat geçmişi dikkate alınmaksızın, 2019-CoV enfeksiyonu hastalarının tedavi edildiği birimlerde görev yapan sağlık personeli ise olası tanısı içerisine girer. Herhangi bir şiddette akut solunum yolu hastalığı (ateş, öksürük) veya Ağır Akut Solunum Yolu Enfeksiyonu ateş, öksürük söz konusu ise bunlar hemen hastaneye alınıyor. 

YAKIN TEMAS

2019-nCoV enfeksiyonu olan kişi ile aynı evde yaşamak, kapalı ortamda kalmak, yüz yüze temas, hastaya bakan sağlık çalışanı veya diğer kişiler, laboratuvar çalışanları yakın temas içerisindedir. Hastaneye yatış gerekliliği hipoksemi, takipne, dispne, hipotansiyon, akciğer grafisinde yeni veya progressif radyolojik infiltrasyonlar konfüzyon, akut böbrek yetmezliği gibi bulgular nedeniyle olur. 

Bağışıklığı baskılanmış hastalarda klinik tablonun atipik seyirli olabileceği göz ardı edilmemeli. Olası vaka tanımına uygun hastada alınan numunelerde mevsimsel solunum yolu virüsü saptanması ya da bakteriyolojik etken saptanması, 2019-nCoV virüsü varlığını ekarte ettirmez.

RİSKLİ KİŞİLER

65 yaş üstü, genç çocuklar, gebeler, kronik hastalığı olanlar, kalp, akciğer, karaciğer, böbrek hastalığı, şeker hastaları vb. Bağışıklığı baskılanmış kimseler, kanser tedavisi alanlar, AIDS hastaları, kortizon tedavisi alanlar riskli kişilerdir. Ülkemizde bugüne kadar saptanan 2019-nCoV olgusu yoktur. 

Ülkemizde 2019-nCoV Riski var mı? Tabi ki var. Çünkü dünya artık geziyor. Hepimizin havaalanlarıyla bağlantısı olabiliyor. İçinde bulunduğumuz yüzyılda ulaşım olanaklarının artması ve vaka görülen ülkelerle olan ticari ve kültürel ilişkiler dikkate alındığında Dünya’daki birçok ülke gibi ülkemizde de vakaların görülme ihtimali bulunmaktadır”

Hastalığın aşısının henüz bulunamadığını ve bağlamda korunmanın önemine dikkat çeken Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Yeşim Taşova, temizlik konusunun önemine değinerek vatandaşlara şu önerilerde bulundu;

“2019-nCoV aşısı var mı? Henüz geliştirilmiş bir aşı yoktur. En erken 20 ay sonra? Hastalığı önleyecek veya tedavi edecek virüse özel bir antiviral ajan yoktur. Destek tedavisi önemlidir. Komplikasyon gelişirse ona uygun tedaviler verilir. Antibiyotikler virüslere etkili değildir. Antibiyotikler ortamı bozar ve virüsün daha rahat yerleşmesine de neden olabilir. O nedenle dikkat etmek gerekir. O zaman korunmak lazım.

Akut solunum yolu enfeksiyonlarının genel bulaşma riskini azaltmak için önerilen temel ilkeler Yeni Coronavirüs (2019-nCoV) için de geçerlidir. Sık sık doğru el yıkamalı, hasta kişiler ile yakın temastan kaçınmalı, arada en az bir metre olmalıdır.

KORUNALIM- KORUYALIM

Öksürme ve hapşırma sırasında ağzınızı ve burnunuzu bir mendil ile kapatınız. Mendilinizi kullandıktan sonra çöp sepetine atınız. Öksürdükten ve hapşırdıktan sonra ellerinizi bol sabun ve suyla yıkayınız. Alkol içeren el yıkama antiseptikleri de etkilidir. Kirli ellerinizle gözlerinize, burnunuza ve ağzınıza dokunmayınız. 

Diğer hastalar ile aranıza 1 metre mesafe koyun. Sağlıklı besinler ye, istirahat et, hasta ile temas etme, kalabalık yerlerden uzak dur. Alışveriş merkezleri, tiyatro, sinema, spor salonu gibi kapalı alanlar ve çok kalabalık ortamlarda bulunmaktan kaçının. 

EL YIKAMA 

Öksürme, aksırma sonrası, Hasta insanlarla veya çevreleriyle doğrudan temas ettikten sonra – hasta bakımı, Yemek öncesi, Tuvalet sonrası, Yemek hazırlamadan önce, sırasında ve sonrasında, Hayvanlara ve hayvan atıklarına dokunduktan sonra, Ellerini Sık Sık Doğru Yıka.

Ellerini ıslat-sabun-mümkün ise ılık su, Tüm yüzeylerini ovala – 20 saniye ellerini durula, elini kağıt havlu ile kurula veya kurutma makinesine tut. Musluğu kağıt mendil ile kapat. Elinde görünür kir varsa su-sabun kullanın. Su bulamadığınız durumlarda alkol bazlı el dezenfektanlarını da el temizliği için kullanabilirsiniz. El dezenfektanlarını kullanırken, elleriniz kuruyuncaya kadar ovun. 

HASTANEYE YATAN HASTA

Hasta izole odaya alınır. Ziyaretçi kabul edilmez. Takip sırasında hasta ve sağlık ekibinin alacağı önlemler için hastanelerin önlem paketleri uygulanır.

EVDE HASTA İZLEMİ

Hastaneye yatış gerekmediği düşünülen ve altta yatan hastalığı bulunmayan (akciğer, kalp, böbrek yetmezliği, veya bağışıklık yetmezliği vb) olası/kesin 2019-nCoV vakaları semptomlar düzelene kadar evde takip edilebilir. 

Evde izlenen hastalar iyileşene kadar İl Sağlık Müdürlüğü tarafından takip edilir. Evde Hasta Var. Hasta izlem süresini evde geçirmesi, İyi havalandırılabilen ayrı bir odada kalmalı, Oda mümkünse güneş ışığı almalıdır.

Evdeki ortak kullanım alanlarında ve evden dışarı çıkmaları gereken zorunlu hallerde tıbbi maske takmalıdır.  Ev halkı ile 1 metre mesafeyi korunmalı. Hasta odası ve ortak kullanılan mekanları sık sık havalandırılmalıdır. Ziyaret keşişlikle yasak.. Hastanın bakımını yapanlar dışında hasta odasına girilmesi sınırlandırılmalıdır. Hastaya bakım aynı kişi olmalı ve tıbbi maske kullanmalıdır. Hastanın bakımını kişisel temizliğini yapan kişi tıbbi maske kullanmalı. Ağır hastalık için risk grubunda olanlar hasta bakımı ile ilgilenmemelidir. 

Maskenin nemlenmesi halinde yenisi ile değiştirmeli. Hastanın ev içindeki hareketi sınırlandırılmalı. Tuvalet, banyo gibi ortak kullanılan alanlar iyi havalandırılmalı. Klozet, kapı kolları ve lavabo gibi yüzeyler her kullanımından sonra uygun şekilde temizlenmeli, Mümkünse ayrı banyo ve tuvalet kullanılmalıdır. Hasta ve yakınları tıbbi maske kullanmalıdır.

Öksürme veya hapşırma sırasında bir mendille (tercihen kağıt mendille) ağzını kapatmalı, kKullanılmış mendiller ağzı kapalı ve delik olmayan naylon poşetlere konularak ağzı kapatılarak, ikinci bir naylon poşet içerisinde atılmalı.

Elinizi yıkayın. Hasta, kişisel eşyalarını başkaları ile paylaşmamalı, Ev halkının bardak, tabak, havlu gibi eşyalarını kullanmamalı. Eğer kullanması gerekirse bu eşyaları iyice su ve sabunla yıkamalı. Vakanın kullandığı kıyafetler 60-90°C’de normal deterjan ile yıkanmalı. Hasta odasının, kıyafetlerinin vb. temizliği esnasında eldiven kullanılmalı.

Hastaların kullandığı yemek kapları, havlu, çamaşır, çarşaf gibi eşyaların ayrı olarak yıkanmasına gerek yoktur. Yemek kapları bulaşık makinesinde ya da elde bulaşık deterjanı kullanılarak yıkanabilir. 

Ortak kullanılan eşyalar yıkandıktan sonra bir başkası tarafından kullanılabilir. Tüm ev sakinleri kendi sağlık durumlarını takip etmeli ve belirti ortaya çıkması durumunda sağlık kurumuna başvurmalı

Hastanın semptomları takip edilmeli, bir kötüleşme olursa acil tıbbi yardım istenmeli ve hastanın durumu hakkında sağlık kuruluşuna bilgi verilmeli. Hastanın nakli gerekli ise nakil sırasında hastanın mutlaka tıbbi maske takması sağlanmalı. 

Solunum yolu sekresyonları veya vücut çıkartıları ile kontamine olması mümkün olan tüm yüzeylerin sulandırılmış çamaşır suyuyla (1:100 normal sulandırmada) temizlenir. Belirgin şekilde kirlenme olduğunda ise (1:10 normal sulandırmada) kullanılmalı. Banyo ve tuvaletler günde en az bir kez sulandırılmış çamaşır suyuyla (1:100 normal sulandırmada) temizlenmelidir.

ÇEVRESEL ÖNLEMLER

Çevre temizliği, yüzeyler, Dip-köşe Sık ellenen yerler sık sık, Günlük deterjan yeterli Hastanın mendili, çamaşırları vb. Hastanın atıkları ve kullandıkları malzemelere temas durumunda Çarşaflar sonrasında ellerini yıka. 

TEMAS ETMİŞ BİR KİŞİNİN EVDE İZLENMESİ

Olası/Kesin vaka ile teması (yakın temaslı/uçak temaslısı) olanlar 14 gün süreyle izlenir. 2019- nCoV enfeksiyonu için doğrulama sürecindeki vakalar ile yakın temas edenler, sonuç negatif ise izlem sonlandırılır; sonuç pozitif gelirse izleme 14. güne kadar devam edilir. Evde izlenen temaslılar İl Sağlık Müdürlüğü tarafından telefonla takip edilmeli, temaslı izlem süresini mümkünse evde geçirmesi uygundur.

Başka kişi/kişiler ile aynı ortamı paylaştığı (ev, sokak, hastane vb.)  zaman tıbbi maske takmalı. Ev halkına bulaş riskini önlemek için evde takipli hastalar mümkünse evindeki diğer kişilerden farklı bir odada, mümkün değil ise iyi havalanan bir odada oturmalı, diğer kişilerden en az 1 metre uzakta olmalı ve tıbbi maske takmalı, maskenin nemlenmesi halinde yenisi ile değiştirmeli, eve ziyaretçi kabul edilmemelidir.

Temaslının ev içindeki hareketi sınırlandırılmalı; tuvalet, banyo gibi ortak kullanılan alanlar iyi havalandırılmalı, temaslı, kişisel eşyalarını başkaları ile paylaşmamalı, ev halkının bardak, tabak, havlu gibi eşyalarını kullanmamalı; eğer kullanması gerekirse bu eşyaları iyice su ve sabunla yıkamalı, kullandığı kıyafetler 60-90°C’de normal deterjan ile yıkanmalı. Banyo ve tuvaletler günde en az bir kez sulandırılmış çamaşır suyuyla (1:100 normal sulandırmada) temizlenmelidir”

İLKHABER GAZETESİ

YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER

banner2