Amerika Birleşik Devletleri ve İran yönetimlerinin, Orta Doğu'daki askeri gerilimi düşürecek ve nükleer müzakereleri yeni bir zemine oturtacak tek sayfalık taslak metin üzerinde uzlaşmaya çok yakın olduğu kaydedildi.
Global diplomasi trafiğinde Orta Doğu'nun kaderini değiştirebilecek önemli bir gelişme yaşanıyor. Amerika Birleşik Devletleri menşeli yayın organı Axios'un üst düzey hükümet yetkililerine dayandırdığı bilgilere göre, Washington ile Tahran yönetimi, bölgesel çatışmaları sonlandıracak ve nükleer görüşmeler için kapsamlı bir yol haritası sunacak tek sayfalık mutabakat zaptı üzerinde mutabık kalmak üzere.
STRATEJİK MÜZAKERELERDE KRİTİK 48 SAATLİK EŞİKİki ülke arasındaki diplomatik temasların hız kazandığı bu süreçte, Beyaz Saray'ın Tahran'dan belirli stratejik başlıklarda nihai yanıt beklediği ifade ediliyor. İki Amerikalı yetkili ile sürece hakim kaynakların aktardığı verilere göre, önümüzdeki 48 saatlik dilim anlaşmanın geleceği açısından belirleyici olacak. Tarafların, büyük çaplı krizin patlak vermesinden bu yana ilk kez diplomatik bir çözüme bu denli yaklaştığı vurgulanıyor. ABD Başkanı Trump'ın, Hürmüz Boğazı'nda gerçekleştirmeyi planladığı "Özgürlük Projesi" operasyonunu askıya almasının arkasında da bu müzakere masasındaki somut ilerleme yatıyor.
"MUTABAKAT ZAPTI, WITKOFF VE KUSHNER İLE BAZI İRANLI YETKİLİLER ARASINDA MÜZAKERE EDİLİYOR"Taslak metnin mimarları arasında tanıdık isimler yer alıyor. Edinilen bilgilere göre, söz konusu "Mutabakat zaptı, Witkoff ve Kushner ile bazı İranlı yetkililer arasında müzakere ediliyor" ve bu görüşmeler hem yüz yüze hem de aracı ülkeler üzerinden titizlikle yürütülüyor. 14 maddeden oluşan ve tek sayfaya sığdırılan metin, bölgedeki savaş halinin resmen sona erdiğini tescil etmeyi amaçlıyor. Bu ön anlaşmanın imzalanmasıyla birlikte; Hürmüz Boğazı'nın trafiğe tam açılması, İran'ın atom faaliyetlerinin sınırlandırılması ve ekonomik kısıtlamaların esnetilmesi konularını kapsayan 30 günlük bir detaylandırma süreci başlayacak. Görüşmelerin ise Cenevre veya İslamabad gibi tarafsız başkentlerde yapılması planlanıyor.
URANYUM ZENGİNLEŞTİRME SÜRESİNDE PAZARLIKLAR SÜRÜYORMüzakerelerin en hassas noktasını İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerine getirilecek kısıtlamanın süresi oluşturuyor. Washington yönetimi bu sürecin 20 yıl olmasını talep ederken, Tahran tarafı 5 yıllık bir süre öneriyor. Uzmanlar, nihai kararın 12 ile 15 yıl arasında bir noktada sabitlenmesini bekliyor. Anlaşma uyarınca İran, Birleşmiş Milletler denetçilerinin gerçekleştireceği ani kontrollere kapılarını açacak. Belirlenen takvim sona erdiğinde ise Tahran'ın sadece yüzde 3,67 oranında düşük seviyeli zenginleştirme yapmasına izin verilecek. Herhangi bir kural ihlali durumunda ise ABD'nin kısıtlama süresini tek taraflı uzatma yetkisi metne eklenmek isteniyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI VE EKONOMİK YAPTIRIMLARIN GELECEĞİEkonomik ve lojistik boyutta ise karşılıklı tavizler öngörülüyor. ABD tarafı, dondurulmuş haldeki milyarlarca dolarlık İran varlığını aşamalı olarak serbest bırakmayı ve ticari yaptırımları kademeli şekilde kaldırmayı taahhüt ediyor. Eş zamanlı olarak, Hürmüz Boğazı üzerindeki İran kısıtlamaları ile ABD'nin deniz ablukası 30 günlük müzakere diliminde eş zamanlı olarak esnetilecek. Ancak diplomatik kaynaklar, görüşmelerin başarısızlıkla sonuçlanması durumunda Amerikan güçlerinin askeri ablukayı ve operasyonel seçenekleri derhal yeniden devreye alabileceği konusunda uyarıda bulunuyor.