Orta Doğu'daki gerilim ve Hürmüz Boğazı'ndaki blokaj, jet yakıtı maliyetlerini %100’ün üzerinde artırarak küresel havacılık sektörünü rotaları iptal etmeye ve ek ücretler uygulamaya zorluyor.
Küresel enerji piyasalarındaki dalgalanma ve Orta Doğu'da tırmanan çatışmalar, ticari havacılık sektöründe operasyonel bir krize yol açtı. Jet yakıtı (Jet A-1) fiyatlarının bir yıl öncesine kıyasla yüzde 105,7 oranında artmasıyla birlikte, Türk Hava Yolları'ndan Lufthansa'ya kadar çok sayıda dev şirket, maliyetleri yönetebilmek adına uçuş ağlarını daraltma yoluna gitti. Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) verileri, havacılık yakıtı endeksinin tarihi zirveleri zorladığını ve bu durumun yaz sezonu öncesinde seyahat planlarını belirsizliğe sürüklediğini ortaya koyuyor.
HAVACILIK SEKTÖRÜNDE MALİYET ŞOKU: THY 18 HATTI ASKIYA ALDITürkiye'nin bayrak taşıyıcısı Türk Hava Yolları (THY), artan maliyet baskısı karşısında uçuş ağında stratejik bir küçülmeye gitti. Aeroroutes verilerine göre, havayolu şirketi global ağındaki 18 uluslararası hattı askıya alma kararı aldı. Bu kapsamda İstanbul çıkışlı Hurghada, Havana, Freetown ve Luanda gibi destinasyonlara yapılan seferler, yaz ve erken kış tarifelerinden çıkarıldı. Özellikle Angola'nın başkenti Luanda'ya yapılan uçuşların Kasım sonuna kadar durdurulduğu öğrenilirken, Balkan rotalarında da sefer sayılarında ciddi azaltmalara gidildi.
AVRUPA'NIN DEVLERİ KONTAĞI KAPATIYOR: 20 BİN UÇUŞ İPTALAvrupa merkezli havayolu devleri, sürdürülemez hale gelen yakıt giderleri nedeniyle uçaklarını yere indirmeye başladı. Alman havacılık grubu Lufthansa, tasarruf tedbirleri kapsamında 20 bin kısa mesafeli uçuşu iptal ettiğini duyurdu. Benzer şekilde KLM ve iştiraki Transavia, özellikle Hollanda'nın Schiphol Havalimanı merkezli uçuşlarında ciddi kesintiler uyguluyor. Şirket yetkilileri, artan kerosin maliyetlerinin belirli rotaları finansal olarak yürütülemez kıldığını vurgularken, iptallerden etkilenen yolculara iade veya kupon seçenekleri sunuluyor.
BİLET FİYATLARINA YAKIT ZAMMI: İFLASLAR KAPIDA MI?Artan giderlerin yolcu biletlerine yansıması kaçınılmaz hale gelirken, SunExpress gibi şirketler 10 avroluk "geçici yakıt ek ücreti" uygulamasına geçtiğini açıkladı. Air France-KLM ise uzun menzilli uçuşlarda bu tutarın 100 avroya kadar çıktığını bildirdi. Ryanair CEO'su Michael O’Leary, maliyet krizinin devam etmesi durumunda sektörde iflasların yaşanabileceği konusunda sert uyarılarda bulundu. O’Leary, "Fiyatlar temmuz, ağustos ve eylül aylarında da bu seviyelerde kalırsa, Avrupa havayolu şirketlerinin birer birer havlu attığını göreceksiniz" ifadelerini kullanarak tehlikenin boyutuna dikkat çekti.
AVRUPA BİRLİĞİNDEN ENERJİ KRİZİNE KARŞI ACİL EYLEM PLANIYaşanan enerji şokunun havacılık sektörünü tamamen felç etmesini engellemek isteyen Avrupa Birliği Komisyonu, "AccelerateEU" adlı acil durum stratejisini devreye aldı. Plan, jet yakıtı stoklarının koordine edilmesini ve arz zincirindeki kırılmaları izlemek üzere bir "Yakıt Gözlemevi" kurulmasını öngörüyor. Enerji maliyetlerinin AB genelinde 24 milyar avroluk ek bir yük oluşturduğu belirtilirken, krizin sadece Avrupa ile sınırlı kalmadığı; Hindistan'da da havayollarının vergi indirimi talep ederek operasyonların durma noktasına geldiği yönünde uyarılarda bulunduğu kaydedildi.