ABD Deniz Kuvvetleri'nden 6. nesil jet hamlesi: F/A-XX için geri sayım

Amerikan Deniz Kuvvetleri, hava gücünün geleceğini şekillendirecek olan 6. nesil uçak gemisi tabanlı savaş uçağı programı F/A-XX için takvimini netleştiriyor. Washington yakınlarında düzenlenen Sea-Air-Space 2026 savunma fuarında önemli açıklamalarda bulunan ABD Deniz Kuvvetleri Komutanı Amiral Daryl Caudle, projenin Ağustos ayına kadar sözleşme sürecindeki müteakip aşamaya geçmesinin hedeflendiğini bildirdi. Savunma Bakanlığı'nın (Pentagon) geçtiğimiz yıl programı askıya alma girişimlerine ve Kongre ile yaşanan bütçe tartışmalarına rağmen, proje yeniden ivme kazanmaya başladı.

MODERN TEHDİTLER VE TEKNOLOJİK ZORUNLULUKLAR

Amiral Caudle, hava savunma sistemlerindeki küresel gelişimin ve gelişmiş silah teknolojilerine erişim maliyetinin düşmesinin, F/A-XX gibi yüksek teknolojili ve düşük radar kesit alanına (stealth) sahip platformları zorunlu kıldığını ifade etti. Sadece büyük güçlerle olan rekabetin değil, İran gibi bölgesel aktörlerin ve devlet dışı unsurların artan kapasitesinin de bu ihtiyacı tetiklediğini belirten Caudle, uçağın operasyonel esnekliğine dikkat çekti. Amiral, projenin felsefesini şu sözlerle aktardı: "Bu sadece denk bir rakibe duyulan ihtiyaçla ilgili değil. Bu, belirli bir belirsizlik düzeyinde ve kabul edilebilir bir risk seviyesinde görev yapabilecek bir uçağa sahip olmakla ilgili."

DEV ŞİRKETLER ARASINDAKİ STRATEJİK REKABET

F/A-XX programında ana yüklenicilik için Boeing ve Northrop Grumman arasındaki rekabet tüm hızıyla sürüyor. Lockheed Martin'in Mart 2025'te devre dışı kalmasının ardından iki dev şirket, konsept tasarımlarıyla yarışa devam ediyor. Northrop Grumman geçtiğimiz dönemde uçağın uçak gemisi operasyonlarına uygun gövde yapısını sergileyen görseller paylaşırken, Boeing'in tasarımı Hava Kuvvetleri'nin F-47 projesiyle benzerlikleriyle ön plana çıktı. Mevcut uçak envanterindeki F-35 ve F/A-18 Super Hornet'lerin gelecekteki tehditler karşısında yetersiz kalabileceği öngörülürken, F/A-XX'in bu boşluğu doldurması bekleniyor.

Uçağın sadece bir savaş platformu değil, aynı zamanda Boeing tarafından geliştirilen MQ-25 Stingray insansız yakıt ikmal uçağı ile tam uyumlu çalışacak bir ekosistemin parçası olması planlanıyor. Amiral Caudle, tedarik sürecindeki titizliğe değinerek şu ifadeleri kullandı: "Bu uçağı bizim için üretecek yüklenicilerden biri, bizim ihtiyacımız olan zaman diliminde gerçekten teslimat yapamayacak bir durumda. Dolayısıyla bu kararda, bilirsiniz işte, ‘iki ölçüp bir biçme’ mantığı hakim oldu. Ve şimdi, sanırım bu derinlemesine incelemenin neden yapılması gerektiği konusunda hepimiz aynı fikirdeyiz. Bu durum benim için uygundur."

Savunma Bakanı Pete Hegseth'in geçtiğimiz yıl onayladığı projenin, Ağustos ayındaki kritik eşiği aşması durumunda fiilen askıdan indirilmesi ve üretim yol haritasının netleşmesi bekleniyor. ABD Donanması, hem Hava Kuvvetleri'nin NGAD programı ile koordinasyonu sürdürmeyi hem de uçak gemisi hava filolarının operasyonel etkinliğini en üst seviyeye çıkarmayı hedefliyor. Bu yeni nesil jet, Amerikan deniz havacılığının önümüzdeki on yıllardaki en stratejik bileşeni olarak görülüyor.