Zekat nasıl hesaplanır, kimlere verilir? 2026 Diyanet zekat hesaplama rehberi ve oranı ne kadar?

Ramazan ayının 19 Şubat 2026 tarihinde başlamasıyla birlikte zekat hesaplama ve zekatın nasıl verileceği konusu yeniden gündeme geldi. İslam’ın beş temel esasından biri olan zekat, belirli bir mal varlığına sahip Müslümanların yerine getirmesi gereken mali bir ibadettir. Oruç, teravih ve fitre ibadetleriyle birlikte özellikle Ramazan ayında ihtiyaç sahiplerine destek olmak isteyen vatandaşlar, “Zekat ne kadar verilir, nasıl hesaplanır, kimlere verilir?” sorularına yanıt arıyor.

Diyanet İşleri Başkanlığı kaynaklarına göre zekat, dinen zengin sayılan kimselerin Allah rızası için belirli oranlarda ihtiyaç sahiplerine vermesi gereken bir ibadettir. Peki zekat hesaplama nasıl yapılır? Zekat Ramazan’da mı verilir? İşte ayrıntılar…

ZEKAT NEDİR?

Zekat; nisap miktarı mala sahip olan Müslümanların, mallarının belirli bir kısmını Kur’an-ı Kerim’de belirtilen kimselere vermesidir. Zekat, hem bireysel arınma hem de toplumsal dayanışma açısından büyük önem taşır. Kelime anlamı olarak “temizlik, arınma ve bereket” anlamına gelir.

ZEKATIN FARZ OLMASI İÇİN:

Müslüman olmak

Akıl sağlığının yerinde olması

Ergenlik çağına ulaşmış olmak

Hür olmak

Nisap miktarı mala sahip olmak şarttır.

NİSAP MİKTARI NEDİR?

Nisap, zekatla yükümlü olmanın ölçüsüdür. Bu ölçü: Altında 20 miskal (yaklaşık 80,18 gram altın), 40 koyun veya keçi, 30 sığır, 5 deve olarak belirlenmiştir.Günümüzde nisap hesabı genellikle altın üzerinden yapılmaktadır. Bir kişinin temel ihtiyaçları ve bir yıllık borçları çıkarıldıktan sonra kalan mal varlığı nisap miktarına ulaşıyorsa zekat vermesi gerekir.

ZEKAT NASIL HESAPLANIR?

Zekat hesaplaması şu şekilde yapılır:

Zekata tabi tüm mal varlıkları toplanır (altın, nakit para, döviz, ticari mallar vb.).

Bir yıllık borçlar ve temel ihtiyaçlar düşülür.

Kalan net tutar nisap miktarını aşıyorsa %2,5 oranında zekat hesaplanır.

Örneğin; zekata tabi net mal varlığınız 200.000 TL ise: 200.000 x %2,5 = 5.000 TL zekat verilmesi gerekir. Diyanet’e göre nisap miktarının belirlenmesinde altın ve dövizin alış fiyatı esas alınır; verilecek zekatın hesaplanmasında ise ihtiyaç sahiplerinin lehine olacak şekilde satış fiyatı dikkate alınır.

ZEKAT NE ZAMAN VERİLİR? RAMAZAN’DA MI VERİLİR?

Zekat yılın herhangi bir zamanında verilebilir. Zekat için Ramazan ayını bekleme zorunluluğu yoktur. Nisap miktarı mala sahip olduktan sonra üzerinden bir kamerî yıl (hicri yıl) geçmesi gerekir. Bu süre dolduğunda zekat farz olur ve geciktirilmeden verilmelidir.Ramazan ayında verilmesinin yaygın olmasının sebebi, bu ayın sevabının yüksek olması ve ihtiyaç sahiplerinin daha fazla gözetilmesidir. Ancak zekat yalnızca Ramazan’a özgü bir ibadet değildir.

ZEKAT KİMLERE VERİLİR?

Kur’an-ı Kerim’de (Tevbe Suresi 60. ayet) zekatın verileceği kimseler açıkça belirtilmiştir:

Fakirler

Miskinler

Zekat toplamakla görevli memurlar

Kalpleri İslam’a ısındırılmak istenenler (müellefe-i kulûb)

Borçlular

Esaretten kurtulacak olanlar

Allah yolunda olanlar

Yolda kalmış kimseler

Temel ihtiyaçlarının dışında nisap miktarı mala sahip olan kimselere zekat verilmez.

ZEKATIN GEÇERLİ OLMASI İÇİN ŞARTLAR NELERDİR?

Zekatın geçerli olması için iki temel şart vardır:

Niyet: Zekat bir ibadet olduğu için verirken niyet edilmelidir.

Temlik: Zekat doğrudan ihtiyaç sahibine verilmelidir. Yani fakirin mülkiyetine geçmelidir. Sadece yemek yedirmek gibi dolaylı yollar zekat yerine geçmez.