Anayasa Mahkemesi Başkanı Özkaya: Anayasal kararlar tüm hukuk sistemine etki etmeli
Avrupa Birliği ve Avrupa Konseyi tarafından yürütülen “Anayasa Mahkemesinin Temel Haklar Alanındaki Kararlarının Etkili Şekilde Uygulanmasının Desteklenmesi Ortak Projesi”nin Kapanış Töreni ve Adana Bölge Toplantısı, Adana’daki HiltonSA Otel’de gerçekleştirildi. Programa Anayasa Mahkemesi Başkanı Kadir Özkaya, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Başkanı Adem Albayrak, Hâkimler ve Savcılar Kurulu Başkanvekili Fuzuli Aydoğdu, Adana Valisi Mustafa Yavuz, Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Başkanı Vasip Şahin, Türkiye Adalet Akademisi Başkanı Metin Yıldırım, Adana Cumhuriyet Başsavcısı Altuğ Kürşat Şahin, Adana Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu Başkanı Ferhat Karakuş, Adana Bölge Adliye Mahkemesi Başkanı Mehmet Yüksek, Adana Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet Başsavcısı Bestami Tezcan, Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu Yönetişim Bölüm Başkanı Jean Barbé ve Avrupa Konseyi Ankara Program Ofisi Başkanı William Massolin katıldı.
“ANAYASAL KARARLAR İLK DERECE MAHKEMELERİNDE ETKİN ŞEKİLDE UYGULANMALI”
Anayasa Mahkemesi Başkanı Kadir Özkaya anayasa yargısında yeni bir döneme girildiğini belirterek, “Geçmişte temel mesele hak ihlalinin tespit edilmesi iken, bugün artık daha önemli olan husus, anayasal kararların sistem genelinde etkili sonuçlar doğurabilmesidir. Başka bir ifadeyle artık mesele, yalnızca “karar vermek” değil; verilen kararların ilk derece mahkemelerinde uygulanması, kamu otoriteleri tarafından içselleştirilmesi, yeni ihlallerin önlenmesine katkı sunması, toplumda hak ve adalet eksenli bir hukuk kültürünün yerleşmesini sağlamasıdır. Çünkü anayasal hakların gerçek güvencesi, yalnızca yüksek mahkemelerin varlığı değil, anayasal değerlerin bütün hukuk düzenine nüfuz edebilmesidir. Bu noktada tüm kurumlara önemli sorumluluklar düşmektedir” ifadelerini kullandı.
Anayasa Mahkemesi tarafından bugüne kadar 87 bin ihlal kararı verildiğini de anlatan Anayasa Mahkemesi Başkanı Kadir Özkaya şunları söyledi: "Anayasa Mahkemesi tarafından bugüne kadar makul sürede yargılanma hakkı dahil yaklaşık 87 bin ihlal kararı verilmiş olması, bireysel başvurunun hak eksenli hukuk kültürünün gelişmesinde ne kadar önemli bir işlev gördüğünü ortaya koymaktadır. Bireysel başvurunun temel amacı, bireyin temel hak ve özgürlüklerinin ulusal düzeyde daha güçlü şekilde korunmasını sağlamaktır. Bunun yanında bireysel başvuru, insan haklarına ilişkin uyuşmazlıkların uluslararası mercilere taşınmadan önce ulusal hukuk sistemi içinde çözülebilmesine imkan tanıyan etkili bir iç hukuk yolu niteliği taşımaktadır. Nitekim bireysel başvurunun uygulanmaya başlamasıyla birlikte temel hak ve özgürlüklere ilişkin birçok uyuşmazlık ulusal hukuk sistemimiz içerisinde çözüme kavuşturulabilmiş, böylece Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılan başvurularda azalma yaşanmış ve insan haklarının korunmasında iç hukuk mekanizmalarının etkinliği önemli ölçüde güçlenmiştir."
“TEMEL HAKLARIN KORUNMASI TOPLUMUN ORTAK SORUMLULUĞUDUR”
Kadir Özkaya, “İlk derece mahkemelerinin Anayasa Mahkemesinin ortaya koyduğu anayasal ilkeleri dikkate alması, yasama ve yürütme organlarının hak ihlallerinin kaynağı olan yapısal sorunların giderilmesine katkı sunması ve akademinin, baroların, medyanın anayasal hak kültürünün gelişmesine destek vermesi büyük önem taşımaktadır. Çünkü temel hak ve özgürlüklerin korunması yalnızca bir mahkemenin değil, bütün toplumun ortak sorumluluğudur. Anayasa Mahkemesi, yüksek mahkemeler, ilk derece mahkemeleri, akademi ve savunma makamı arasında kurulan yapıcı diyalog; anayasal ilkelerin daha doğru anlaşılmasına, ortak standartların gelişmesine ve hukuk güvenliğinin güçlenmesine önemli katkılar sağlamaktadır. Bu nedenle bölge toplantılarımızı yalnızca bilgi paylaşımının yapıldığı programlar olarak değil, ortak anayasal kültürün güçlendirildiği ve yargısal diyaloğun geliştirildiği önemli platformlar olarak görüyoruz” diye ifade etti.
“ADANA TARİH BOYUNCA BİRLİK VE DAYANIŞMANIN MERKEZİ OLDU”
Adana Valisi Mustafa Yavuz Adana’nın tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yaptığını belirterek, “Tarih boyunca milletlerin hafızasında iz bırakan şehirler vardır. Bu şehirler yalnızca sahip oldukları zenginliklerle değil; yaşattıkları değerler, taşıdıkları kültür ve temsil ettikleri anlayışla da ön plana çıkarlar. Hiç şüphesiz Adana da bu şehirlerden biridir. Adana, tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmış; geçmişten günümüze birlikteliğin, dayanışmanın ve ortak yaşam kültürünün önemli merkezlerinden biri olmuştur” şeklinde konuştu.
“ADANA, DEVLET AKLININ VE ADALET ANLAYIŞININ HAYAT BULDUĞU ŞEHİRDİR”
Vali Yavuz köklü devlet geleneği, hukuk şuuru, diplomasi kültürü ve adalet anlayışıyla da öne çıktığına dikkat çekerek şunları söyledi: “Böylesine köklü bir tarihi birikim, Adana’mızın yalnızca bereketin ve üretimin merkezi olmadığını; aynı zamanda devlet aklının, hukuk şuurunun, diplomasi geleneğinin ve adalet anlayışının hayat bulduğu müstesna bir coğrafya olduğunu hep birlikte ortaya koymaktadır. Bu topraklar, asırlardır devlet geleneğini ve milletimizin hakkaniyet duygusunu aynı zeminde buluşturmuş; düzenin, güvenin ve adaletin nesilden nesile taşındığı güçlü bir medeniyet birikimine ev sahipliği yapmıştır. Türkiye Yüzyılı’nın adalet ve yargı vizyonu, Sayın Cumhurbaşkanımızın ‘Devlet, adalet üzerinde yükselir; gelişir, güçlenir ve büyür.’ sözlerinde ifadesini bulan güçlü bir hukuk sistemi anlayışına dayanmaktadır. Bu anlayış doğrultusunda, devlet anlayışımızın merkezinde insan ve insan onuru yer almaktadır. Bu çerçevede, hak ve özgürlüklerin güvence altına alınması, hukuk devletinin güçlendirilmesi ve yargı kararlarının etkin bir şekilde uygulanması büyük önem taşımaktadır.”
“HAK İHLALLERİNİ SÜRECİN BAŞINDA ÖNLEMELİYİZ”
Adana Cumhuriyet Başsavcısı Altuğ Kürşat Şahin, “Yüksek yargımızın rehberliğini sahadaki uygulamalarımızla buluşturan bu önemli toplantıda bir arada olmaktan onur duyuyorum. Soruşturma makamları ve ilk derece yargı mensupları olarak öncelikli gayemiz, hak ihlallerini daha ortaya çıkmadan, sürecin en başında önlemektir. Anayasa Mahkemesinin iş yükünü azaltmanın ve adalete olan güveni artırmanın yolu da önleyici bir yaklaşımdan geçmektedir. Koruma tedbirlerinin uygulanmasından ifade alma süreçlerine kadar atılacak her adım, hem Anayasa Mahkemesinin iş yükünün azalmasına hem de adalete duyulan güvenin artmasına katkı sağlayacaktır” dedi.
Açış konuşmalarının ardından program, “Bireysel Başvuru İhlal Kararlarının Objektif ve Subjektif Etkisi” konulu oturumla devam etti.
