İpliğe işlenen duygular: Boncuk oyaların gizli dünyası
Koleksiyoner Prof. Dr. Gülşah Seydaoğlu tarafından Yeni Adana Müze Kompleksi’nde açılan “İlmeğin Belleği” adlı sergi, Adana’ya özgü boncuk oyaları ve yazmalardan oluşan seçkisiyle yoğun ilgi gördü. Sergiyi, çok sayıda sanatsever ziyaret etti.
Sergi hakkında değerlendirmelerde bulunan Prof. Dr. Seydaoğlu, sanatın Ortaçağ’dan itibaren yalnızca estetik bir üretim alanı olmaktan çıkıp aynı zamanda bir güç ve iktidar dili haline geldiğini vurguladı.
Kilise fresklerinden saray tablolarına, akademik kanonlardan müze seçkilerine kadar uzanan bu süreçte sanatın belirli ölçütlerle sınıflandırıldığını ifade eden Seydaoğlu, tarih boyunca bu düzenin çoğunlukla eril ve patriarkal bir bakış açısıyla şekillendiğine dikkat çekti.
Prof. Dr. Seydaoğlu, bu çerçevede büyük ölçekli ve imzalı eserlerin “yüksek sanat” olarak konumlandırılırken, gündelik yaşamın içinde üretilen ev içi ve anonim çalışmaların “zanaat” ya da “süsleme” kategorisine indirgendiğini belirtti.
Oyanın ise bu hiyerarşik düzenin dışında kalan, kadınlara ait özgün bir ifade biçimi olduğunu dile getiren Seydaoğlu, ince işçilikle, iplik ve boncukla oluşturulan bu üretimlerin yalnızca dekoratif olmadığını, aynı zamanda bir anlatım aracı taşıdığını söyledi.
Prof. Dr. Seydaoğlu, duyguların, söylenemeyen sözlerin ve gündelik hayatın görünmeyen yönlerinin oya motiflerine metaforlar aracılığıyla işlendiğini ifade etti.
Kadınların yüzyıllardır iç dünyalarını semboller ve kültürel referanslarla oyalara yansıttığını belirten Seydaoğlu, “Bu üretimler sessiz ama derin bir iletişim dili oluşturuyor. Her oya, bir nesneden öte bir hikâye taşıyıcısıdır. Yas, aşk, kırgınlık, bekleyiş ve sessiz duygular bu motiflerin içine işlenir. Kadınlar yazmalarının kenarına ekledikleri her motifle bir anlam bırakır, bir mesaj iletir ve bir hafıza oluşturur” dedi.
Seydaoğlu, serginin yeni bir anlam üretmekten ziyade var olan anlamı görünür kılmayı ve farklı bir bakışla yeniden yorumlamayı amaçladığını belirtti.
Oyanın yalnızca bir süs değil, aynı zamanda bir ifade biçimi ve yaşayan bir kültürel bellek olduğunu vurgulayan Seydaoğlu, sanatın yalnızca müze ve galerilerle sınırlı olmadığını; kimi zaman hiç fark edilmeyen bir yazmanın kenarında da hayat bulabileceğini dile getirerek izleyicileri bu detaylara dikkatle bakmaya davet etti.
