Yeniden gündemde! Deli dana hastalığı nedir, nasıl bulaşır, tedavisi var mı? Uzmanlardan “güvenilir et tüketimi” uyarısı
Bolu'da bir kadında çıkması sonucu deli dana hastalığı yeniden gündem oldu. Peki hayvanlardan bulaşan ve ölüm ile sonuçlanan bu hastalıktan nasıl korunmalıyız, belirtileri nelerdir, kimlere bulaşır? İşte tüm bu soruların cevapları...
DELİ DANA HASTALIĞI NEDİR?
Tıbbi adıyla Creutzfeldt-Jakob Hastalığı (CJD) olan “deli dana” hastalığı, beyin dokusunu etkileyen nörodejeneratif bir rahatsızlıktır.
Bu hastalığın nedeni, “prion” adı verilen hatalı katlanmış bir proteindir. Normalde vücutta bulunan bu protein, anormal bir biçime dönüştüğünde beyin hücrelerinde birikerek tahribata yol açar.
Hastalığın insanlardaki formu CJD, hayvanlardaki karşılığı ise Bovine Spongiform Encephalopathy (BSE) olarak bilinir. CJD’nin özellikle “variant” (vCJD) tipi, insanlara bulaşabilen “deli dana” formudur.
DELİ DANA HASTALIĞI NASIL BULAŞIR?
“Deli dana” hastalığı, gündelik temas, öksürük veya dokunmayla bulaşmaz. Ancak belirli yollarla insana geçebilir:
Bulaşmış sığır eti ürünlerinin tüketimi: Hastalıklı hayvanların beyin, omurilik gibi sinir dokularının gıdaya karışması sonucu bulaşabilir.
Tıbbi işlemler: Prion içeren dokulara temas eden cerrahi aletlerin steril edilmeden kullanılması riski artırır.
Genetik faktörler: Nadir durumlarda hastalık ailesel geçiş gösterebilir.
Not: Prionlar virüs veya bakteriler gibi değildir; klasik dezenfeksiyon yöntemlerine karşı son derece dayanıklıdır.
BELİRTİLERİ NELERDİR?
Deli dana hastalığı genellikle sinsi başlar ve kısa sürede ilerler. Belirtiler arasında:
Hafıza kaybı, dikkat dağınıklığı
Denge ve koordinasyon bozukluğu
Görme problemleri
Kas sertliği ve istemsiz kas hareketleri
Kısa sürede demans (bunama) belirtileri
Hastalık ilerledikçe konuşma, yutma ve yürüme yetileri kaybolur.
TEDAVİSİ VAR MI?
Ne yazık ki deli dana hastalığının kesin bir tedavisi yoktur. Hastalığın neden olduğu beyin hasarı geri döndürülemez. Günümüzde uygulanan tedaviler yalnızca semptomları hafifletmeye ve yaşam kalitesini artırmaya yöneliktir.
Destekleyici tedaviler şunlardır:
Ağrı ve kas spazmlarını azaltan ilaçlar
Beslenme ve hareket desteği
Psikolojik destek ve palyatif bakım
Uzmanlar, hastalığın bulaşmasının önlenebilmesi için hayvan kaynaklı gıdaların güvenilir üretim süreçlerinden geçmesi gerektiğini vurguluyor.
DELİ DANA HASTALIĞI ÖLÜMCÜL MÜ?
Evet. Hastalık genellikle tanı konulduktan sonraki birkaç ay ila bir yıl içinde ölümle sonuçlanır.
Beyindeki prion birikimi sinir hücrelerini hızla öldürür, bu da hayati beyin fonksiyonlarının durmasına neden olur.
KORUNMA YOLLARI
Güvenilir ve denetimli et ürünlerini tercih edin.
Kırsal bölgelerde kesilen hayvanların beyin ve omurilik gibi sinir dokularını tüketmeyin.
Sağlık kurumlarında sterilizasyon kurallarına dikkat edilmesini talep edin.
