Kiralık altın takı krizi: Nişanlar bozuluyor, düğünler iptal oluyor
Son dönemde artan ekonomik baskılarla birlikte kuyumculuk sektöründe hayata geçirilen “takı kiralama” uygulaması kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Özellikle düğün ve nişan hazırlığı yapan çiftlere maliyet avantajı sunduğu belirtilen sistemden bazı kesimler yararlanırken, bazı gelin adayları ve aile büyükleri ise durumu “aldatma” olarak nitelendirilip ciddi aile krizleri yaşandı.
Her kesimde aynı karşılığı bulmayan uygulamada özellikle geleneksel bakış açısına sahip aileler, düğünde takılan altınların “emanet” ya da “kiralık” olmasını büyük bir saygısızlık olarak değerlendirdi. Bazı gelin adaylarının, takıların satın alınmadığını öğrenince durumu “kabul edilemez” olarak nitelediği, aile büyüklerinin ise “bize gösteriş yapıldı” diyerek sert tepki verdiği ifade edildi.
Edinilen bilgilere göre, takıların satın alınmadığını, yalnızca kiralandığını daha sonra öğrenen ailelerin nişanı bozduğu, hatta düğünü tamamen iptal ettiği vakalar yaşandı.
Uygulamanın detaylarını paylaşan sektör temsilcileri, sistemin işleyişini ve kiralama modelini şu sözlerle özetledi:
“Örneğin 14 ayar altın takı, 5 günlüğüne kiraya verilirse bu süre içinde teslim edilen altının toplam bedelinin yaklaşık yüzde 10’u kadar kiralama bedeli alınıyor. Takının iadesi belirlenen tarihe kadar getirilmez ise yapılan anlaşmaya göre her gün için yüzde gecikme bedeli uygulanıyor. Kiralama yöntemi, evlenecek çiftlerin takıları ev veya araba almak için kuyumcuya satmaları halinde işçilik maliyeti düştüğü için avantajlı oluyor. Tabi bu kiralama yöntemi aile büyüklerinin bilgisi dışında olması durumunda kendi aralarında sıkıntılı süreçler de yaşanabiliyor.”
“ASIL AMAÇ KESİNLİKLE İNSANLARI KANDIRMAK, GERÇEKTE OLMAYAN BİR ŞEYİ VARMIŞ GİBİ GÖSTERMEK DEĞİL”
Adana’da faaliyet gösteren bazı kuyumcu dükkânı işletmecileri de konuyla ilgili değerlendirmelerinde şunları kaydetti:
“Günümüz ekonomik şartları ve ihtiyaçları göz önüne alındığında her ne kadar Türk halkının örf ve ananelerinde fazlaca yer alsa da altın alımı ve aynı zamanda muhafaza etmesi de oldukça güçleşmiştir. Bu sebepler dolayısıyla altın kiralama insanların bu ihtiyaçlarını giderilmesi açısından alternatif bir yaklaşım olarak değerlendirilebilir. Fakat çok yaygın olmasa da buradaki esas amaç kesinlikle insanları kandırmak, gerçekte olmayan bir şeyi varmış gibi göstermek değildir. Altın takıyı muhafaza etmede sıkıntı yaşayan ya da düğünden sonra altını satma zorunluluğu olup geri satımda yaşanabilecek zararın önüne geçmek isteyen veya birkaç günlük altın takma ihtiyacı olan kişilerin kullanım amacına yönelik değerlendirildiğinde çok büyük avantajları olan bir sistemdir.
Ancak her ne kadar avantajlı olsa da çiftlerin bu tür uygulamalara yönelmeden önce aileleri açıkça bilgilendirmesi ise yaşanabilecek büyük kırılmaların önüne geçebilir.”
