Kurban kimlere düşer? Kurban kesmek farz mı vacip mi? Sadaka vermek kurban ibadetinin yerine geçer mi?
İslam dininde mali gücü yerinde olan her Müslüman için kurban kesmek, hem sosyal dayanışmanın hem de Allah'a yakınlaşmanın bir ifadesi olarak kabul ediliyor. Bayram günlerinin yaklaşmasıyla beraber, dini vecibelerini eksiksiz yerine getirmek isteyen vatandaşlar, zenginlik ölçüsü olan nisap miktarından kesim vakitlerine kadar geniş bir yelpazede bilgi edinmek istiyor.
KURBAN KESMEK KİMLER ÜZERİNE BORÇTUR?
İslam hukukuna göre kurban ibadeti, belirli kriterleri karşılayan her bireyin üzerine bir yükümlülüktür. Bir kişinin kurban kesmekle sorumlu tutulabilmesi için öncelikle akıl sağlığının yerinde olması ve ergenlik (büluğ) çağına erişmiş olması şarttır. Ayrıca seferi durumda olmayan yani mukim olan Müslümanların, temel ihtiyaçları ve borçları dışında belirli bir mali güce sahip olması gerekir. Bu mali güç, 80,18 gram altın veya bu değere eşdeğer para ya da mal varlığı olarak tanımlanan nisap miktarıdır. Söz konusu varlığın üzerinden bir yıl geçmesi veya artıcı özellikte olması kurban ibadetinde aranmaz; bayram günlerinde bu zenginliğe sahip olmak ibadetin vacip olması için yeterli görülür.
HANEFİ VE DİĞER MEZHEPLERDE KURBANIN DİNİ HÜKMÜ NEDİR?
Kurban kesmenin hükmü, İslam mezhepleri arasında farklı yorumlanmaktadır. Hanefi mezhebine mensup olan ve gerekli zenginlik şartlarını taşıyan Müslümanlar için kurban kesmek vacip bir ibadettir. Bu durum, ibadetin terk edilmemesi gereken güçlü bir emir olduğunu gösterir. Ancak Şafii, Maliki ve Hanbeli mezheplerine göre kurban kesmek, sünnet-i müekkede yani Peygamber Efendimiz'in nadiren terk ettiği, yapılması çok kuvvetli tavsiye edilen bir sünnettir. Bu mezheplerde kurban kesmek, kişinin mali gücü olsa dahi mutlak bir zorunluluktan ziyade, büyük sevabı olan bir uygulama olarak nitelendirilir.
DİYANET AÇIKLADI: KURBAN İBADETİNİN GEÇERLİLİK ŞARTLARI NELER?
Kurban ibadetinin dinen makbul sayılabilmesi için bazı temel kurallara riayet edilmesi zorunludur. İlk olarak kesilecek hayvanın koyun, keçi, sığır, manda veya deve olması; bu hayvanların sağlıklı, organlarının tam ve belirlenen yaş sınırına ulaşmış olması gerekir. İkinci önemli husus ise vakittir. Kurban, bayram namazı kılındıktan sonra başlayarak bayramın üçüncü günü gün batımına kadar kesilebilir. Şafii mezhebinde bu süre dördüncü günün akşamına kadar devam eder. Ayrıca ibadetin en temel rüknü niyettir; kurbanın sadece Allah rızası için kesilmesi şarttır, sadece et ihtiyacını karşılamak amacıyla yapılan kesimler kurban ibadeti yerine geçmez.
SADAKA VERMEK KURBAN İBADETİNİN YERİNE GEÇER Mİ?
Vatandaşlar tarafından merak edilen bir diğer konu ise kurban kesmek yerine bedelinin sadaka olarak verilip verilemeyeceğidir. İslam alimlerine göre ibadetler, Allah tarafından emredilen şekil, şart ve rükünlerle yerine getirilmelidir. Kurban ibadetinin temel rüknü, hayvanın belirlenen günlerde usulüne uygun olarak kanının akıtılmasıdır. Bu nedenle kurban kesmekle mükellef olan bir kişinin, hayvanı kesmek yerine bedelini yoksullara dağıtması kurban ibadetini yerine getirdiği anlamına gelmez. Ancak vekalet yoluyla kurban kestirilmesi ve bu ibadetin ehil ellerce gerçekleştirilmesi dinen mümkündür.
