Çak:Adana’nın altyapı sorunlarının temeli plansız kentleşme
İnşaat Mühendisleri Odası (İMO) Adana Şube Başkanı Hıdır Çak, Adana’nın altyapı problemleri ve su taşkınlarına ilişkin İlkhaber Gazetesi’ne önemli açıklamalarda bulundu. Kentteki temel sorunun plansız kentleşme ve yetersiz altyapı planlamasından kaynaklandığını belirten Çak, yeni imara açılan bölgelerde kanalizasyon ve yağmur suyu hatları tamamlanmadan imar izni verilmemesi gerektiğini vurgulayarak, bu yaklaşımın altyapı sorunlarının önüne geçilmesinde kritik rol oynayacağını ifade etti.
“ADANA’NIN ALTYAPI SORUNUNUN TEMELİ PLANSIZ KENTLEŞMEDİR”
İnşaat Mühendisleri Odası Adana Şube Başkanı Hıdır Çak yaşanan altyapı sorunlarının plansız kentleşmeden dolayı oluştuğuna dikkat çekerek, “Adana’nın altyapı gerçeğine baktığımız zaman sorunun büyük oranda kentin plansız oluşuyla başladığı açıktır. Plansız ve kaçak kentleşme, kentin geniş alanlarında bu tür yapıların yayılmasına yol açmış, bu da zamanla altyapı sorunlarını beraberinde getirmiştir. Sorunun kaynağı, imarlı ve planlı kentler yaratamamamızdır. Bunu başaramadığımız sürece altyapı sorunlarından kurtulmamız da mümkün değildir. Kaçak yapıların birçoğu dere yataklarında ya da uygun olmayan alanlarda yer almaktadır. Kanalizasyon ve yağmur suyu hatlarının olması gereken yerlerde bulunmaması, drenaj sorunlarını ortaya çıkarmaktadır” dedi.
“ADANA YAĞMURU YÖNETEBİLECEK ALTYAPIYA SAHİP DEĞİL”
İMO Adana Şube Başkanı Hıdır Çak, “Her yağışta bu sorunları tekrar tekrar yaşamamız, kentimizin yağmuru yönetebilecek bir altyapıya sahip olmadığını açıkça göstermektedir. Bu gerçek; sorumluluğu ertelemeyi değil, acil ve kalıcı çözümler üretmeyi zorunlu kılmaktadır. Çünkü bugün çözülmeyen her sorun, yarına daha büyük problemler yaratmaktadır. Yaşanan su baskınlarını, yalnızca yağış miktarına bağlamak gerçekçi değildir. Suyun temel bir gerçeği vardır: Suyu engelleyemezsiniz, ancak doğru yönetebilirsiniz. Kentler de buna göre planlanmak zorundadır. Adana’nın kuzeyden güneye doğru belirli bir topografik eğimi vardır. Bu nedenle yağmur suyunun yukarıdan aşağıya doğru ana arterler ve yağmur suyu hatları aracılığıyla toplanıp uygun noktalardan drene edilmesi gerekmektedir. Ancak uygulamada en büyük sorunlardan biri, doğu-batı ekseninde yer alan iki açık kanalın etkin şekilde kullanılamamasıdır. Bu kanalların çevresinde sular birikmekte, ancak bu sular kanallara verilememektedir. Devlet Su İşleri bu açık kanalları sulama amacıyla kullanmaktadır. Ayrıca altyapı sistemimiz ayrık sistem değildir. Birleşik sistem dediğimiz yapıda hem atık su hem de yağmur suyu aynı kanal içerisinde taşınmaktadır. Yağmurun toprakla buluşma olasılığı neredeyse yoktur; çünkü kent yüzeyinin büyük bölümü beton ve asfaltla kaplıdır. Bu nedenle yağan yağmur doğrudan yüzey akışına geçmektedir.”
“KANALİZASYON TAŞKINLARI CİDDİ HALK SAĞLIĞI SORUNU OLUŞTURUYOR”
Hıdır Çak Kanalizasyon taşkınlarının halk sağlığı problemi oluşturduğuna dikkat çekerek, “Kanalizasyonun yüzeye çıkması ve akışla birlikte sokaklara yayılması, halk sağlığını tehlikeye atmaktadır. Özellikle bodrum katlar başta olmak üzere birçok alan su baskınlarına maruz kalmaktadır. Kanalizasyon kotunun dolmasıyla birlikte suyun geri tepmesi, atık suyun konutların bodrum katlarına dolmasına ve bu alanların su altında kalmasına neden olmaktadır. Altyapı sisteminde atık su ve yağmur suyunun ayrı borularla taşınması gerekmektedir. Adana’nın ayrık boru sistemine geçmesi şarttır. Ayrıca yağmur suyunun kontrollü şekilde akışa geçmesini sağlamak için yeterli yeşil alanların oluşturulması gerekir. Ancak Adana’da yeşil alanlar yetersizdir; kentin büyük bölümü beton, asfalt ve yapılardan oluşmaktadır. Bu nedenle yağan yağmur toprakta emilemeden yüzey akışına geçmekte ve karşılaştığı ilk noktada kanalizasyon hatlarını ve rögarları tıkamaktadır. Bunun önüne geçmek için altyapı sistemlerinin düzenli olarak bakım ve temizliğinin yapılması gerekmektedir. Ancak bu konuda da Adana’da eksiklikler bulunmaktadır. Gerekli önlemler alınmadığı sürece Adana’nın altyapı problemlerinin çözülmesi mümkün görünmemektedir” ifadelerini kullandı.
Hıdır Çak, çözüm önerilerini sıralayarak şunları ifade etti: “Ayrık hat sistemine geçmeliyiz. Mevcut yağmur suyu kapasitesini artırmamız gerekiyor. Bunun için büyük kolektör hatlarının inşa edilmesi şarttır. Doğu-batı ekseninde belirli bölgelerde ana toplayıcı hatlar oluşturulmalı ve bu hatlar aracılığıyla suların doğrudan Seyhan Nehri’ne deşarj edilmesi sağlanmalıdır. Yer altı su tutma sistemlerinin Adana genelinde yaygınlaştırılması gerekmektedir. Kent genelinde taşkın kontrol planlarının yapılması büyük önem taşımaktadır. Ayrıca geçirgen kaplama malzemelerinin kullanımı teşvik edilmelidir. Bu sayede yağmur suyu yüzeyde birikmek yerine toprağa sızarak yer altı suyuna karışabilecektir.”
“PLANLI KENTLEŞME ALTYAPININ TEMELİDİR”
Yeni yerleşim alanlarında altyapı tamamlanmadan imar izni verilmemesi gerektiğini vurgulayan Hıdır Çak, “Yağmur suyunun doğrudan yüzey akışına geçmesini engellemek için belediyelere ve yerel yönetimlere bir diğer önerimiz şudur: Yeni imara açılan bir bölgede kanalizasyon ve yağmur suyu hatları henüz oluşturulmamışsa, o bölgeye imar izni verilmemelidir. Adana’da belediyeler, yeni yerleşim alanlarında önce yağmur suyu ve kanalizasyon altyapısını tamamlayıp daha sonra imara açarsa, en azından bu bölgelerde yaşanan tıkanıklık ve altyapı sorunlarının önüne geçilebilir. Üzeri kapatılmış dere yatakları mutlaka açılmalı ve korunmalıdır. Dere yataklarında yapılaşmaya son verilmelidir. Islah edilen dereler, ekolojik koridor anlayışıyla düzenlenmelidir. Adana’nın bu konuda 50 ila 100 yıllık bir planlamaya ihtiyacı vardır. Altyapı projelerinin nasıl yapılacağı, nüfus artışına bağlı olarak hangi dönemlerde altyapı ihtiyacının ortaya çıkacağı ve bu ihtiyacın nasıl karşılanacağına ilişkin kapsamlı planlamalar yapılmalıdır. Ayrıca bir kentsel su yönetimi master planı oluşturulmalıdır. İlçe belediyeleri, Adana Büyükşehir Belediyesi ve Devlet Su İşleri’nin ortak katkısıyla hazırlanacak bir plan sayesinde, Adana gelecekte hem suyun fazla olduğu dönemlerde hem de su sıkıntısı yaşanan zamanlarda nasıl hareket etmesi gerektiğini daha iyi belirleyebilir” şeklinde konuştu.
ADANA’DA KENTSEL DÖNÜŞÜM VE ALTYAPI VİZYONU MASAYA YATIRILIYOR
Hıdır Çak, 15 Mayıs 2026’da düzenlenecek “Kentsel Dönüşüm, Altyapı Gerçeği ve Yağmur Suyu Yönetimi” paneliyle ilgili de bilgi verdi. ASKİ, DSİ, İller Bankası ve belediyelerin katılımıyla gerçekleştirilecek panelde, Adana’nın altyapı sorunları ve çözüm yollarının kapsamlı şekilde ele alınacağını söyledi. Çak, vatandaşların ve muhtarların da sürece dahil edileceğini belirtti.
Adana’nın altyapı sorunlarının çözümü için ortak akıl ve kurumsal koordinasyonun önemine dikkat çeken Çak, planlı kentleşmenin geleceğin en kritik gerekliliği olduğunu vurguladı.
