Tarihte bugün: 28 Nisan'da neler yaşandı? İşte o liste
Tarihin tozlu sayfaları aralandığında 28 Nisan günü, askeri dehadan siyasi krizlere kadar pek çok kritik dönemeçle karşımıza çıkıyor. Özellikle Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinde kazanılan büyük askeri başarılar ve dünya dengelerini değiştiren diktatörlerin düşüşü bu tarihin ana eksenini oluşturuyor.
KUTÜL AMARE ZAFERİ VE TARİHİ DÖNÜM NOKTALARI
Osmanlı ordusunun Birinci Dünya Savaşı sahasında kazandığı en büyük başarılardan biri olan Kût'ül-Amâre kuşatması, 1916 yılının 28 Nisan'ında İngiliz birliklerinin teslimiyetiyle sonuçlandı. Beş ay süren zorlu bekleyişin ardından İngilizlerin silah bırakması, tarihe geçen bir askeri zafer olarak nitelendirildi. Aynı gün Çanakkale hattında Birinci Kirte Muharebesi başlarken, bölgedeki çatışmaların şiddeti savaşın seyrini derinden etkiledi.
KIZILAY'IN DOĞUŞU VE TÜRKİYE'DEKİ SIKIYÖNETİM SÜREÇLERİ
Kurumsal kimlik dönüşümlerinde de 28 Nisan kritik bir öneme sahip. 1935 yılında alınan kararla Hilal-i Ahmer Cemiyeti'nin adı "Kızılay" olarak değiştirildi. Öte yandan toplumsal olayların tırmandığı 1960 senesinde, İstanbul Üniversitesi'nde yaşanan çatışmalar sonucu öğrenci Turan Emeksiz hayatını kaybetti. Bu olay, Ankara ve İstanbul'da sıkıyönetim ilan edilmesine giden sürecin fitilini ateşledi. Hukuk dünyasında ise 1980 yılında Abdi İpekçi suikastının faili Mehmet Ali Ağca'nın gıyabında idam cezasına çarptırılması bu tarihin önemli maddeleri arasında yer aldı.
SADDAM HÜSEYİN'DEN JESSICA ALBA'YA: BUGÜN KİMLER DOĞDU?
Bugün sadece savaşlar ve siyasi olaylarla değil, dünyaca ünlü simaların doğum günü olmasıyla da dikkat çekiyor. Hollywood'un yıldız isimlerinden Jessica Alba ve Penélope Cruz ile lüks otomobil dünyasının efsanesi Ferruccio Lamborghini bugün dünyaya gözlerini açanlar arasında. Siyaset dünyasının tartışmalı figürü Saddam Hüseyin ile Schindler'in Listesi filmine konu olan Oskar Schindler de yine 28 Nisan doğumlu ünlüler listesinin başında geliyor.
İşte tam liste;
Olaylar
1915 - Birinci Kirte Muharebesi başladı.
1916 - Kût'ül-Amâre bölgesinde 5 aydır kuşatma altında bulunan İngiliz birlikleri teslim oldular.
1920 - İstanbul Hükümeti, Anadolu'da saltanatı devam ettirmek amacıyla Anadolu Fevkalade Müfettiş-i Umumiliği'ni yayınladı.
1920 - Azerbaycan, Sovyetler Birliği'ne katıldı. (1991'de tekrar ayrılmıştır.)
1935 - Hilal-i Ahmer Cemiyeti'nin adı, Kızılay olarak değiştirildi.
1936 - Mısır'da Kral Fuad'ın beklenmeyen ölümü üzerine, 16 yaşındaki Prens Faruk Kral oldu.
1945 - İtalyan diktatör Benito Mussolini ile metresi Clara Petacci kurşuna dizildi. Cesetleri bir benzin istasyonunda ayaklarından asılarak teşhir edildi.
1947 - Thor Heyerdahl ve beş kişilik mürettebatı, Kon-Tiki adlı tekneyle Peru'dan yola çıktı. Amaçları, çok önceleri Peruluların Polinezya'ya yerleşmiş olduklarını kanıtlamaktı.
1950 - Nightingale Hemşire Koleji, İstanbul'da açıldı.
1960 - İstanbul Üniversitesi'nde çıkan olaylarda, Orman Fakültesi öğrencisi Turan Emeksiz öldü. İstanbul ve Ankara'da sıkıyönetim ilan edildi.
1963 - Topraksız köylüler Adana'da yürüyüş yaptı.
1967 - Expo '67 fuarı, Kanada'nın Montreal kentinde halkın ziyaretine açıldı.
1969 - Fransa'da yapılan referandumda, "hayır" oylarının fazla çıkması üzerine Devlet Başkanı Charles de Gaulle istifa etti.
1971 - Sıkıyönetim, Türkiye Büyük Millet Meclisinde kabul edildi. Cumhuriyet ve Akşam gazeteleri 10 gün süreyle kapatıldı.
1975 - CHP Genel Başkanı Bülent Ecevit, Erzincan'da taşlı ve silahlı saldırıya uğradı.
1977 - Batı Almanya'da Kızıl Ordu Fraksiyonu üyeleri, Gudrun Ensslin ve Jan-Carl Raspe ömür boyu hapse mahkûm oldu.
1979 - Sovyetler Birliği'nin ilk uçak gemisi 'Kiev 28', İstanbul Boğazı'ndan geçti.
1980 - Abdi İpekçi'nin katil zanlısı Mehmet Ali Ağca, İstanbul'daki yargılamada gıyabında idama mahkûm edildi.
1980 - Türkiye'de 12 Eylül 1980 Darbesi'ne Giden Süreç (1979- 12 Eylül 1980): Yurt sathında 21 kişi öldürüldü.
1984 - Türkiye'nin Tahran Büyükelçiliği Sekreteri Şadiye Yönder'in eşi olan ve aynı zamanda İran ile Türkiye arasında ticaret yapan iş insanı Işık Yönder, ASALA militanı tarafından öldürüldü.
1988 - Ermeni örgütü ASALA'nın kurucusu Agop Agopyan, Atina'da kimliği belirlenemeyen iki kişi tarafından öldürüldü.
1988 - Aloha Hava Yolları'nın 243 sefer sayılı uçuşu sırasında meydana gelen patlayıcı dekompresyon sonucu, uçağın yolcu kabininin ön kısmında 35 m²'lik bir kısım koparak uçaktan ayrıldı. Uçak, Maui adasındaki Kahului Havalimanına acil iniş yaptı.
1996 - Avustralya, Port Arthur katliamı. 35 kişi öldü.
2001 - Milyoner Dennis Tito, dünyanın ilk uzay turisti oldu.
2003 - Kıbrıs Cumhuriyeti ile serbest geçişler çerçevesinde 25 binden fazla Rum, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ne geçti.
2004 - San Marino, tarihindeki ilk galibiyetini Lihtenştayn karşısında 1-0'lık skorla kazandı.
2008 - Çin'in doğusundaki Şandong bölgesinin Zibo şehrinde bir yolcu treni raydan çıkarak başka bir trene çarptı; 70 kişi öldü, 420 kişi yaralandı.
Doğumlar
1442 - IV. Edward, İngiltere Kralı (ö. 1483)
1541 - Gelibolulu Mustafa Âlî, Osmanlı şair, yazar ve tarihçi (ö. 1600)
1545 - Yi Sun-sin, Koreli Amiral (ö. 1598)
1758 - James Monroe, ABD'nin 5. Başkanı (ö. 1831)
1878 - Lionel Barrymore, Amerikalı sinema oyuncusu ve En İyi Erkek Oyuncu Akademi Ödülü sahibi (ö. 1954)
1889 - António de Oliveira Salazar, Portekizli devlet adamı (ö. 1970)
1891 - Boris İofan, Yahudi asıllı Sovyet mimar (ö. 1976)
1908 - Oskar Schindler, Alman iş insanı (Yahudileri soykırımından kurtaran) (ö. 1974)
1916 - Ferruccio Lamborghini, İtalyan otomobil üreticisi (ö. 1993)
1924 - Kenneth Kaunda, Zambiya'nın ilk Başbakanı
1926 - Harper Lee, Amerikalı yazar ve Pulitzer Ödülü sahibi (ö. 2016)
1926 - Hulusi Sayın, Türk asker ve emekli Korgeneral (ö. 1991)
1928 - Yves Klein, Fransız ressam (ö. 1962)
1936 - Kazım Kartal, Türk sinema oyuncusu (ö. 2003)
1936 - Tarık Aziz, Iraklı siyasetçi ve eski Irak Dışişleri Bakanı (ö. 2015)
1937 - Saddam Hüseyin, Irak'ın 5. cumhurbaşkanı (ö. 2006)
1941 - Ann-Margret, İsveçli-Amerikalı oyuncu, şarkıcı ve dansçı
1941 - K. Barry Sharpless, Amerikalı kimyager ve Nobel Kimya Ödülü sahibi
1948 - Terry Pratchett, İngiliz fantastik komedi yazarı (ö. 2015)
1950 - Jay Leno, Amerikalı komedyen
1953 - Kim Gordon, Amerikalı şarkıcı ve söz yazarı
1966 - Todd Anthony Shaw, bilindiği sahne adıyla Too $hort, Amerikalı rapçi ve oyuncu
1968 - Howard Donald, İngiliz şarkıcı-söz yazarı, baterist, piyanist, dansçı, DJ ve ev kayıt prodüktörü
1970 - Diego Simeone, Arjantinli teknik direktör ve eski milli futbolcu
1972 - Joseph Bruce, Amerikalı yapımcı, rapçi, güreşçi ve oyuncu
1972 - Sevda Demirel, Türk model, şarkıcı, sinema oyuncusu ve program sunucusu
1973 - Jorge Garcia, Amerikalı oyuncu ve komedyen
1974 - Penélope Cruz, İspanyol sinema oyuncusu ve En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu Akademi Ödülü sahibi
1974 - Margo Dydek, Polonyalı basketbolcu (ö. 2011)
1978 - Nate Richert, Amerikalı eski aktör, söz yazarı, yönetmen ve müzisyen
1979 - Sofia Vitória Portekizli şarkıcı ve söz yazarı
1980 - Bradley Wiggins, Belçikalı eski profesyonel yol bisikleti ve pist bisikleti yarışçısı
1980 - Karolina Goçeva, Makedon şarkıcı
1981 - Jessica Alba, Amerikalı sinema oyuncusu
1982 - Nikki Grahame, İngiliz model ve televizyon sunucusu (ö. 2021)
1982 - Chris Kaman, ABD doğumlu Alman profesyonel basketbol oyuncusu
1983 - Roger Johnson, İngiliz eski futbolcu
1983 - Bruna Furlan, Brezilyalı siyasetçi ve hukukçu
1984 - Dmitri Torbinski, Rusya millî futbol takımı futbolcusu
1986 - Jenna Ushkowitz, Amerikalı tiyatro ve dizi oyuncusu ve şarkıcı
1987 - Zoran Tošić, Sırp millî futbolcu
1988 - Jonathan Biabiany, Fransız futbolcu
1988 - Spencer Hawes, Amerikalı basketbolcu
1988 - Juan Mata, İspanyol millî futbolcu
1989 - Kim Sung-kyu, Güney Koreli şarkıcı ve aktör
1993 - Jonathan Caicedo, Ekvadorlu bisikletçi
1995 - Melanie Martinez, Amerikalı şarkıcı, söz yazarı, oyuncu, yönetmen, dansçı, tasarımcı, senaryo yazarı ve fotoğrafçı
1996 - Tony Revolori, Amerikalı oyuncu
1999 - Serkan Asan, Türk futbolcu
2000 - André Silva, Portekizli futbolcu (ö. 2025)
Ölümler
224 - IV. Erdevân ya da Artabanus, Part İmparatorluğu'nun 216 - 224 yılları arasında hükümdarı
1076 - II. Svend, 1047-1076 yılları arasında Danimarka kralı (d. 1019)
1257 - Şecerüddür, Memlûk Sultanlığı'nın ilk hükümdarı
1641 - Hans Georg von Arnim-Boitzenburg, Alman general (d. 1583)
1813 - Mihail Kutuzov, Rus mareşal (d. 1745)
1849 - René Primevère Lesson, Fransız cerrah, doğa bilimci, ornitolog ve herpetolog (d. 1794)
1853 - Ludwig Tieck, Alman yazar, şair, çevirmen ve öykücü (d. 1773)
1859 - Johannes Peter Müller, Alman fizyolog, karşılaştırmalı anatomist ve ihtiyolog (d. 1801)
1870 - Karl Schapper, Alman sosyalist ve sendika lideri (d. 1812)
1903 - J. Willard Gibbs, Amerikalı bilim insanı (d. 1839)
1908 - William Arnson Willoughby, Amerikalı doktor ve siyaset adamı (d. 1844)
1912 - Jules Bonnot, Fransız anarşist ve haydut (d. 1876)
1918 - Gavrilo Princip, Sırp suikastçı (d. 1894)
1922 - Paul Deschanel, Fransa'da Üçüncü Cumhuriyet'in 10. cumhurbaşkanı (d. 1855)
1936 - I. Fuad (Ahmed Fuad Paşa), Mısır Kralı (d. 1868)
1944 - Alim Han, Buhara Emirliği'nin ve Özbek Mangıt Hanedanı'nin son emiri (d. 1880)
1945 - Benito Mussolini, İtalyan politikacı ve gazeteci (d. 1883)
1954 - Léon Jouhaux, Fransız sosyalist sendika önderi (d. 1879)
1960 - Carlos Ibáñez del Campo, Şilili asker ve siyaset adamı (d. 1877)
1960 - Turan Emeksiz, Türk öğrenci (d. 1940)
1960 - Antonie Pannekoek, Hollandalı gök bilimci, Marksist kuramcı ve devrimci (d. 1873)
1970 - Ed Begley, Amerikalı oyuncu (d. 1901)
1971 - Kazimierz Fabisiak, Polonyalı oyuncu ve yönetmen (d. 1903)
1972 - Rainer von Fieandt, Finlandiya Başbakanı (d. 1890)
1978 - Muhammed Davud Han, Afganistan Devlet Başkanı (d. 1918)
1978 - Muammer Karaca, Türk tiyatro sanatçısı (d. 1906)
1988 - Agop Agopyan, ASALA'nın kurucusu ve lideri (d. 1951)
1992 - Francis Bacon, İrlanda kökenli İngiliz ressam (d. 1909)
1999 - Alf Ramsey, İngiliz teknik direktör (d. 1920)
1999 - Arthur L. Schawlow, Amerikalı fizikçi (d. 1921)
2002 - Aleksander Lebed, Rus general (d. 1950)
2002 - Cüneyt Canver, Türk siyasetçi, gazeteci ve yazar (d. 1952)
2005 - Chris Candido, Amerikalı profesyonel güreşçi (d. 1972)
2007 - Sabahattin Savcı, Türk siyasetçi ve eski Orman Bakanı (d. 1925)
2007 - Ümit Haluk Bayülken, Türk diplomat, siyasetçi ve eski Millî Savunma Bakanı (d. 1921)
2012 - Patricia Medina, İngiliz asıllı Amerikalı oyuncu (d. 1919)
2013 - János Starker, Macar popüler çellist (d. 1924)
2015 - Ashura Hara, Japon profesyonel güreşçi ve rugby oyuncusu (d. 1947)
2016 - Jenny Diski, İngiliz romancı ve yazar (d. 1947)
2017 - Jesús Alvarado Nieves, Meksikalı Lucha libre tarzında güreşen profesyonel güreşçi (d. 1959)
2018 - Larry Harvey, Amerikalı sanatçı, hayırsever ve aktivist (d. 1948)
2019 - Bruce Bickford, Amerikalı animatör ve film yapımcısı (d. 1947)
2019 - Caroline Bittencourt, Brezilyalı model ve televizyon sunucusu (d. 1981)
2019 - Sylvia Bretschneider, Alman siyasetçi (d. 1960)
2019 - Wayson Choy, Çin asıllı Kanadalı yazar ve romancı (d. 1939)
2019 - Jo Sullivan Loesser, Amerikalı oyuncu ve şarkıcı (d. 1927)
2019 - John Singleton, Akademi Ödülü adaylığı bulunan film yönetmeni, senarist ve yapımcı (d. 1968)
2020 - David S. Boe, Amerikalı müzisyen (d. 1936)
2020 - Jill Gascoine, İngiliz aktris (d. 1937)
2020 - Georgianna Glose, Amerikalı aktivist (d. 1946)
2020 - Ladislav Hejdánek, Çek filozof, aktivist, eğitimci ve siyasetçi (d. 1927)
2020 - Robert May, Avustralyalı bilim insanı ve akademisyen (d. 1936)
2020 - Silas Silvius Njiru, Kenyalı Roma Katolik piskoposu (d. 1928)
2020 - Syahrul, Endonezyalı politikacı, Büyük Endonezya Hareketi Partisi üyesi (d. 1960)
2021 - Michael Collins, Amerikalı astronot (d. 1930)
2021 - Anish Deb, Bengalce yazan Hint yazar (d. 1951)
2021 - José de la Paz Herrera, Honduraslı futbolcu, teknik direktör ve siyasetçi (d. 1940)
2021 - Clyde Leon, Trinidad ve Tobagolu millî futbolcu (d. 1983)
2021 - El Risitas, İspanyol komedyen ve aktör (d. 1956)
2022 - Neal Adams, Amerikalı çizgi roman sanatçısı (d. 1941)
2022 - Juan Diego, İspanyol aktör (d. 1942)
2022 - Harold Livingston, Amerikalı senarist ve romancı (d. 1924)
2025 - Andrew Karpen, Amerikalı film yapımcısı ve eğlence sektörü yöneticisi (d. 1966)
2025 - Arvo Aalto, Fin sendikacı ve siyasetçi (d. 1932)
